Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Cze\u015b\u0107, tu Ewa Kirsz, a to jest kolejny odcinek \u201eTech Talk \u2013 gadam o cyfrowym \u015bwiecie\u201d.<\/p>\n\n\n\n
To podcast dla ka\u017cdego, kto nosi w kieszeni ca\u0142y internet i od czasu do czasu zastanawia si\u0119, kto tu w\u0142a\u015bciwie kim zarz\u0105dza. Dzi\u015b porozmawiamy o rodzicach, dzieciach i ekranach. Obiecuj\u0119, \u017ce obejdzie si\u0119 bez straszenia i narzekania w stylu \u201ekiedy\u015b to by\u0142y czasy, a dzisiaj to tylko te telefony\u201d. B\u0119dzie solidna porcja psychologii, troch\u0119 o badaniach naukowych, rachunek sumienia i prosta matematyka, po kt\u00f3rej mo\u017cesz poczu\u0107 lekkie k\u0142ucie w brzuchu.<\/p>\n\n\n\n
Zacznijmy od ciebie. Kto dzi\u015b rano pierwszy w twoim domu si\u0119gn\u0105\u0142 po telefon, zanim powiedzia\u0142 komukolwiek \u201edzie\u0144 dobry\u201d, zanim w og\u00f3le podni\u00f3s\u0142 g\u0142ow\u0119 z poduszki? Na moich warsztatach po tym pytaniu zawsze widz\u0119 to samo: najpierw powstrzymywany u\u015bmiech, potem powoli unosz\u0105ce si\u0119 r\u0119ce i ciche westchnienie na sali.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli my\u015blisz, \u017ce to problem wy\u0142\u0105cznie m\u0142odzie\u017cy, sp\u00f3jrzmy na liczby. Wed\u0142ug badania \u201eCyfrowe mosty\u201d, przeprowadzonego w 2025 roku przez Centralny O\u015brodek Informatyki, po telefon jeszcze przed pierwszym s\u0142owem powitania si\u0119ga 42% dzieci i 27% rodzic\u00f3w. To opowie\u015b\u0107 o nas wszystkich.<\/p>\n\n\n\n
A\u017c jedna trzecia doros\u0142ych przyznaje, \u017ce po d\u0142u\u017cszym przewijaniu ekranu ma poczucie straconego czasu. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej ten sam doros\u0142y potrafi rzuci\u0107 do dziecka: \u201eOd\u0142\u00f3\u017c ten telefon, bo za du\u017co czasu sp\u0119dzasz przed ekranem\u201d. Jedna z uczestniczek moich warsztat\u00f3w uj\u0119\u0142a to w ankiecie tak: \u201eZastan\u00f3w si\u0119, ile razy reagujesz nerwowo na powiadomienie, a potem okazuje si\u0119, \u017ce by\u0142o niewa\u017cne. Czy chcesz by\u0107 tresowany przez w\u0142asny smartfon, czy by\u0107 wolny?\u201d.<\/p>\n\n\n\n
\u017beby zrozumie\u0107, jak do tego dochodzi, zr\u00f3bmy ma\u0142y eksperyment my\u015blowy. Pomy\u015bl o dowolnym zwierz\u0119ciu, a teraz pomy\u015bl o jego kolorze. Zaryzykuj\u0119: to b\u0119dzie szary s\u0142o\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli trafi\u0142am, mog\u0142o pom\u00f3c to, jak zada\u0142am pytanie. Sam kontekst potrafi ukierunkowa\u0107 wyb\u00f3r, zanim zd\u0105\u017cysz si\u0119 nad nim zastanowi\u0107. Podobnie algorytmy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych podsuwaj\u0105 nam i naszym dzieciom tre\u015bci przez ca\u0142\u0105 dob\u0119 i wp\u0142ywaj\u0105 na to, co przyci\u0105ga nasz\u0105 uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Po drugiej stronie ekranu pracuj\u0105 specjali\u015bci, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, jak przyci\u0105gn\u0105\u0107 i utrzyma\u0107 uwag\u0119. Zwyk\u0142y rodzic kontra sztab in\u017cynier\u00f3w z Doliny Krzemowej. Powiedzmy sobie szczerze: to nier\u00f3wna walka.<\/p>\n\n\n\n
Przejd\u017amy do rodzicielstwa, bo ono jest sercem dzisiejszego odcinka. Mam dla ciebie dobr\u0105 wiadomo\u015b\u0107. Z badania \u201eCyfrowe mosty\u201d wynika, \u017ce 71% dzieci w wieku 10\u201316 lat widzi w rodzicu swojego cyfrowego przewodnika. Dzieci chc\u0105, \u017ceby\u015bmy uczyli je poruszania si\u0119 po sieci. Tymczasem tylko 55% rodzic\u00f3w dostrzega u siebie t\u0119 rol\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017a sobie boisko. Dru\u017cyna czeka na wskaz\u00f3wki, a po\u0142owa trener\u00f3w siedzi na trybunach i jeszcze nie wie, \u017ce dosta\u0142a powo\u0142anie. Z kolei badanie NASK dotycz\u0105ce styl\u00f3w cyfrowego rodzicielstwa w Polsce pokazuje, \u017ce najliczniejsze grupy to rodzice niezaanga\u017cowani (35%) i liberalni (26%). Styl kontroluj\u0105cy wybiera 21%, a wspieraj\u0105cy 18%.<\/p>\n\n\n\n
Na moich szkoleniach rozr\u00f3\u017cniam dwie postawy: cyfrowego stra\u017cnika i cyfrowego trenera. Stra\u017cnik m\u00f3wi: \u201eOddaj telefon\u201d. Trener pyta i pokazuje na w\u0142asnym przyk\u0142adzie: \u201eJak mo\u017cemy ustawi\u0107 powiadomienia, \u017ceby smartfon nam nie przeszkadza\u0142?\u201d albo \u201eCo sprawia, \u017ce trudno ci teraz sko\u0144czy\u0107?\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Stra\u017cnik pilnuje zachowania, kiedy stoi obok. Trener pomaga dziecku rozwija\u0107 samoregulacj\u0119, z kt\u00f3rej mo\u017ce ono korzysta\u0107 tak\u017ce wtedy, gdy rodzica przy nim nie ma. Dziecko p\u00f3jdzie kiedy\u015b w \u015bwiat, do liceum, na studia albo do pracy. Wtedy przyda mu si\u0119 to, czego nauczy\u0142o si\u0119 w domu.<\/p>\n\n\n\n
W polskim badaniu prowadzonym przez prof. Jacka Py\u017calskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 Orange, wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 1502 uczni\u00f3w. Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce sam kontakt z ryzykiem w internecie nie przes\u0105dza o tym, czy m\u0142ody cz\u0142owiek dozna szkody. Znaczenie ma wsparcie rodzica, relacja oparta na zaufaniu i nauka samoregulacji.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego wi\u0119c tak trudno trzyma\u0107 si\u0119 domowych zasad? W og\u00f3lnopolskim badaniu higieny cyfrowej przeprowadzonym przez Instytut Cyfrowego Obywatelstwa pod kierunkiem Magdaleny Bigaj pojawia si\u0119 w\u0105tek nawyk\u00f3w doros\u0142ych i ich znaczenia dla dzieci. Naukowcy m\u00f3wi\u0105 o technoferencji, gdy technologia przerywa codzienne chwile rozmowy czy blisko\u015bci mi\u0119dzy rodzicem a dzieckiem.<\/p>\n\n\n\n
W badaniach opublikowanych w \u201eChild Development\u201d opisano zwi\u0105zek mi\u0119dzy takimi przerwami w kontakcie a trudno\u015bciami obserwowanymi u dzieci, mi\u0119dzy innymi frustracj\u0105, dra\u017cliwo\u015bci\u0105 i rozkojarzeniem. W przywo\u0142ywanych badaniach odsetek nastolatk\u00f3w problematycznie korzystaj\u0105cych z medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych wzr\u00f3s\u0142 z 7% do 11%. Do tego w latach 2025\u20132026 coraz wyra\u017aniej wida\u0107 zjawisko korzystania z chatbot\u00f3w AI jako powiernik\u00f3w czy towarzyszy rozmowy. Je\u015bli dziecko nie znajdzie w domu kogo\u015b, kto wys\u0142ucha go ze zrozumieniem, mo\u017ce poszuka\u0107 rozm\u00f3wcy w sieci.<\/p>\n\n\n\n
Zr\u00f3bmy teraz kr\u00f3tki rachunek sumienia. Wyobra\u017acie sobie 216 kropek. Ka\u017cda kropka to jeden miesi\u0105c. Razem to 18 lat od narodzin do pe\u0142noletno\u015bci. Je\u015bli twoje dziecko ma dzi\u015b 6 lat, 72 kropki ju\u017c znikn\u0119\u0142y. Je\u015bli ma 12 lat, do pe\u0142noletno\u015bci zosta\u0142y 72 kropki. Je\u015bli ma 15 lat, zosta\u0142o 36 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n
Ten spos\u00f3b liczenia czasu, zainspirowany wyst\u0105pieniem Dina Ambrose\u2019a na TEDx, pokazuje, ile mamy czasu na uczenie dziecka samodzielno\u015bci. A teraz policzmy czas przewijania ekranu. Dwie godziny dziennie przez dziesi\u0119\u0107 lat to ponad 7 tysi\u0119cy godzin. To oko\u0142o 304 pe\u0142nych d\u00f3b, czyli mniej wi\u0119cej dziesi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Zadaj sobie pytanie, czy tak chcesz wykorzysta\u0107 ten czas.<\/p>\n\n\n\n
Po telefon si\u0119gamy, kiedy si\u0119 nudzimy, kiedy czujemy stres, kiedy zapada niezr\u0119czna cisza albo gdy chcemy od\u0142o\u017cy\u0107 trudne zadanie. Zwyk\u0142y smoczek w pewnym momencie odk\u0142adamy. Ten cyfrowy potrafi nam towarzyszy\u0107 do p\u00f3\u017anej staro\u015bci. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy ekran staje si\u0119 jedynym sposobem na regulowanie emocji i radzenie sobie z napi\u0119ciem. Dziecko obserwuje rodzica i uczy si\u0119 tego samego schematu.<\/p>\n\n\n\n
Co mo\u017cemy zrobi\u0107 w domu od najbli\u017cszego poniedzia\u0142ku? Z badania \u201eCyfrowe mosty\u201d wynika, \u017ce w 40% polskich dom\u00f3w nie ma ustalonych zasad korzystania z technologii. Kiedy o jedenastej wieczorem dochodzi do sporu o telefon, brak wcze\u015bniejszych ustale\u0144 mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107 awantur\u0105. Co ciekawe, 82% rodzic\u00f3w twierdzi, \u017ce dzieci wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 domowe regu\u0142y, a tylko 10% dzieci czuje, \u017ce mia\u0142o na nie realny wp\u0142yw.<\/p>\n\n\n\n
Zasady narzucone z g\u00f3ry cz\u0119sto l\u0105duj\u0105 na kartce na lod\u00f3wce i szybko odchodz\u0105 w zapomnienie. W przywo\u0142anym badaniu dzieci z dom\u00f3w, w kt\u00f3rych zasady ustalano wsp\u00f3lnie, o 48% lepiej radzi\u0142y sobie z higien\u0105 cyfrow\u0105. Jak si\u0119 za to zabra\u0107? Skorzystajmy z podej\u015bcia Better Screen Time.<\/p>\n\n\n\n
Po pierwsze, zacznijcie od warto\u015bci. Usi\u0105d\u017acie razem na 30 minut i zapytajcie, jak\u0105 rodzin\u0105 chcecie by\u0107 i co jest dla was najwa\u017cniejsze. Mo\u017ce to wsp\u00f3lne posi\u0142ki, rozmowy albo czas na pasje? Zastan\u00f3wcie si\u0119, kiedy telefony wam w tym pomagaj\u0105, a kiedy przeszkadzaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Po drugie, odpowiedzcie na sze\u015b\u0107 pyta\u0144: gdzie, kiedy, do czego, jak d\u0142ugo i kto mo\u017ce korzysta\u0107 z urz\u0105dze\u0144 oraz jak sobie nawzajem pomagacie trzyma\u0107 si\u0119 ustale\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, m\u00f3wcie wprost, jakiego zachowania oczekujecie. Na przyk\u0142ad: \u201eZ ekran\u00f3w korzystamy we wsp\u00f3lnych przestrzeniach domu\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Po czwarte, zasady dotycz\u0105 wszystkich. Dziecko ma prawo zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 rodzicowi, kiedy ten si\u0119ga po smartfon przy kolacji.<\/p>\n\n\n\n
Od 1 wrze\u015bnia 2026 roku wesz\u0142y w \u017cycie przepisy ustawowe ograniczaj\u0105ce u\u017cywanie telefon\u00f3w w szko\u0142ach podstawowych. Szko\u0142a to jednak tylko cz\u0119\u015b\u0107 dnia. Dom nadal jest miejscem, w kt\u00f3rym dziecko uczy si\u0119 nawyk\u00f3w. Technologia mo\u017ce by\u0107 kamizelk\u0105 obci\u0105\u017caj\u0105c\u0105, kt\u00f3ra ci\u0105gnie nas w d\u00f3\u0142, albo plecakiem odrzutowym, kt\u00f3ry pomaga nam si\u0119 rozwija\u0107. Wiele zale\u017cy od tego, w jakim celu po ni\u0105 si\u0119gamy.<\/p>\n\n\n\n
Na koniec trzy rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cesz zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Dla siebie. Sprawd\u017a w ustawieniach sw\u00f3j czas przed ekranem i zadaj sobie pytanie: \u201eW jakich momentach si\u0119gam po telefon?\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Dla dziecka. Podejd\u017a do niego i z ciekawo\u015bci\u0105 zapytaj, co robi na telefonie. Mo\u017ce znajdziecie co\u015b, co mo\u017cecie zrobi\u0107 razem.<\/p>\n\n\n\n
Dla ca\u0142ej rodziny. Wybierzcie wsp\u00f3lnie trzy zasady, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 wszystkich. Mo\u017cecie zacz\u0105\u0107 od odk\u0142adania telefon\u00f3w podczas posi\u0142k\u00f3w i \u0142adowania ich poza sypialni\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie musicie od razu robi\u0107 wszystkiego idealnie. Wystarczy zacz\u0105\u0107 od zauwa\u017cenia, kiedy si\u0119gamy po telefon odruchowo. Czasem warto wylogowa\u0107 si\u0119 z ekranu, \u017ceby zalogowa\u0107 si\u0119 w relacj\u0119. Dzi\u0119kuj\u0119, \u017ce byli\u015bcie dzi\u015b ze mn\u0105. \u017bycz\u0119 wam dobrego czasu w te jesienne wieczory. Do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Cze\u015b\u0107, tu Ewa Kirsz, a to jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-141458","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Cze\u015b\u0107, tu Ewa Kirsz, a to jest kolejny odcinek \u201eTech Talk \u2013 gadam o cyfrowym \u015bwiecie\u201d. To podcast dla ka\u017cdego, kto nosi w kieszeni ca\u0142y internet i od czasu do czasu zastanawia si\u0119, kto tu w\u0142a\u015bciwie kim zarz\u0105dza. Dzi\u015b porozmawiamy o rodzicach, dzieciach i ekranach. Obiecuj\u0119, \u017ce obejdzie si\u0119 bez straszenia i narzekania w stylu \u201ekiedy\u015b to by\u0142y czasy, a dzisiaj to tylko te telefony\u201d. B\u0119dzie solidna porcja psychologii, troch\u0119 o badaniach naukowych, rachunek sumienia i prosta matematyka, po kt\u00f3rej mo\u017cesz poczu\u0107 lekkie k\u0142ucie w brzuchu. Zacznijmy…<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 comments","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/141458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141458"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/141458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":141464,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/141458\/revisions\/141464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}