Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Nagroda Nobla w Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych przypada\u0142y kobietom 66 razy w latach 1901-2024. W tym gronie tylko jedna kobieta, Maria Sk\u0142odowska-Curie, odebra\u0142a j\u0105 dwukrotnie w 1903 roku w dziedzinie fizyki oraz w 1911 roku w dziedzinie chemii. Oznacza to, \u017ce \u0142\u0105cznie nagrod\u0119 Nobla otrzyma\u0142o 65 kobiet, w XX wieku uhonorowano ni\u0105 29 pa\u0144, a w XXI wieku liczba ta wzros\u0142a do 36.<\/p>\n\n\n\n
Witajcie w specjalnym odcinku podcastu Tech Talk, gadam o nowych technologiach. Dzi\u015b z okazji Dnia Kobiet pochylimy si\u0119 nad niezwyk\u0142ymi kobietami, kt\u00f3re zmieni\u0142y \u015bwiat technologii. Od pierwszych programistek przez pionierki sztucznej inteligencji po liderki w dziedzinie etyki cyfrowej, ka\u017cda z nich mia\u0142a ogromny wp\u0142yw na to jak wygl\u0105da dzisiejsza technologia.<\/p>\n\n\n\n
Cho\u0107 IT przez lata by\u0142o postrzegane jako m\u0119ska domena, kobiety od samego pocz\u0105tku odgrywa\u0142y w nim kluczow\u0105 rol\u0119. Bez nich nie by\u0142oby komputer\u00f3w, internetu, sztucznej inteligencji, a nawet wielu j\u0119zyk\u00f3w programowania. Przyjrzyjmy si\u0119 dzisiaj kilku niezwyk\u0142ym kobietom, kt\u00f3re \u015bmia\u0142o przeciera\u0142y szlaki i kszta\u0142towa\u0142y przysz\u0142o\u015b\u0107 technologii, to one pokazuj\u0105, \u017ce \u015bwiat innowacji nie ma buzi.<\/p>\n\n\n\n
Gotowi? W takim razie zapinajcie pasy, bo wyruszamy w podr\u00f3\u017c przez histori\u0119 i przysz\u0142o\u015b\u0107 technologii. Nie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego procesy m\u00f3zgowe mia\u0142oby by\u0107 mniej uchwytne dla matematyk\u00f3w ni\u017c prawa, kt\u00f3rym podlegaj\u0105 gwiazdy i planety, je\u015bli by tylko spojrzeli na nie z w\u0142a\u015bciwego punktu widzenia. Chcia\u0142abym stworzy\u0107 dla przysz\u0142ych pokole\u0144 arytmetyk\u0119 uk\u0142adu nerwowego, pisa\u0142a Ada Lovelace i nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jej wizjonerskie my\u015blenie wyprzedza\u0142o epok\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nasza bohaterka, czyli pierwsza programistka, Ada Hrabina Lovelace, przysz\u0142a na \u015bwiat w 1815 roku i jako c\u00f3rka s\u0142ynnego poety, Lorda Byrona, tego samego, kt\u00f3ry pisa\u0142 romantyczne wiersze i prowadzi\u0142 \u017cycie pe\u0142ne skandali, jednak jej matka uzna\u0142a, \u017ce poetycka natura to prosta droga do szale\u0144stwa i postanowi\u0142a zaszczepi\u0107 Adzie co\u015b bardziej konkretnego \u2013 matematyk\u0119. W efekcie, zamiast ko\u0142ysanek, ma\u0142a Ada s\u0142ucha\u0142a wyk\u0142ad\u00f3w z algebry i najwyra\u017aniej podzia\u0142a\u0142o. Zamiast marzy\u0107 o ksi\u0119ciu na bia\u0142ym koniu, wola\u0142a zastanawia\u0107 si\u0119, jak zbudowa\u0107 mechaniczne skrzyd\u0142a i lata\u0107 jak ptak.<\/p>\n\n\n\n
W dzieci\u0144stwie gra\u0142a na skrzypcach i projektowa\u0142a wi\u0119c maszyny lataj\u0105ce. Gdyby mia\u0142a dost\u0119p do dzisiejszej technologii, pewnie ju\u017c w wieku dziesi\u0119ciu lat stworzy\u0142aby pierwszego drona. Dorastaj\u0105c, Ada zag\u0142\u0119bia\u0142a nauk\u0119 i pewnego dnia spotka\u0142a cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zmieni\u0142 jej \u017cycie \u2013 Charles Babbage.<\/p>\n\n\n\n
Ten d\u017centelment pad\u0142 na pomys\u0142 zbudowania maszyny analitycznej, XIX-wiecznego przodka komputera. Maszyna mia\u0142a dzia\u0142a\u0107 na par\u0119 i liczy\u0107 szybciej ni\u017c przeci\u0119tny ksi\u0119gowy. Babbage by\u0142 genialny, ale mia\u0142 jeden problem \u2013 m\u00f3wi\u0142 j\u0119zykiem, kt\u00f3rego ma\u0142o kto rozumia\u0142 i tu wkracza Ada ca\u0142a na bia\u0142o, potrafi\u0142a prze\u0142o\u017cy\u0107 jego idee na co\u015b bardziej przyst\u0119pnego.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce byli jak duet Steve Jobs i Steve Wo\u017aniak XIX wieku, tylko w sp\u00f3dnicach i frakach. W 1843 roku Ada napisa\u0142a artyku\u0142 na temat maszyny analitycznej, ale nie by\u0142 to zwyk\u0142y opis techniczny. Doda\u0142a do niego notatki zawieraj\u0105ce pierwszy w historii program komputerowy.<\/p>\n\n\n\n
Tak, pierwszy program napisa\u0142a kobieta i to w czasach, gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi my\u015bla\u0142a, \u017ce algorytm to egzotyczna choroba. Ale to jeszcze nie wszystko. Ada przewidzia\u0142a, \u017ce komputery mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko do liczenia, ale tak\u017ce do przetwarzania muzyki i grafiki.<\/p>\n\n\n\n
XIX wiek, a ona my\u015bla\u0142a ju\u017c o syntezatorach. To tak, jakby kto\u015b w 1800 roku przewidzia\u0142, \u017ce powstanie TikTok. Ada rozumia\u0142a, \u017ce je\u015bli maszyna analityczna manipuluje symbolami, to wszystko, co da si\u0119 przedstawi\u0107 symbolicznej postaci \u2013 cyfr, logika, a nawet muzyka \u2013 mo\u017ce przej\u015b\u0107 przez maszyn\u0119 i dokona\u0107 niezwyk\u0142ych rzeczy.<\/p>\n\n\n\n
Maszyna analityczna tka wzory algebraiczne pisa\u0142a stosuj\u0105c metafor\u0119 w\u0142\u00f3kiennicz\u0105. Ada Lovelace by\u0142a wizjonerk\u0105, ale mia\u0142a te\u017c s\u0142abo\u015b\u0107 do ryzyka i to dos\u0142ownie. Fascynowa\u0142y j\u0105 zak\u0142ady bukmacherskie, a nawet pr\u00f3bowa\u0142a stworzy\u0107 algorytm przewiduj\u0105cy wyniki wy\u015bcig\u00f3w konnych.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, nawet genialny umys\u0142 nie by\u0142 w stanie przechytrzy\u0107 bukmacher\u00f3w, co doprowadzi\u0142o j\u0105 do powa\u017cnych d\u0142ug\u00f3w. Legenda g\u0142osi, \u017ce na \u0142o\u017cu \u015bmierci prosi\u0142a Babbage o sp\u0142at\u0119 wyj\u0105tkowego upartego londy\u0144skiego lichwiarza. Taki XIX-wieczny rock’n’roll.<\/p>\n\n\n\n
Nasza bohaterka zmar\u0142a w 1852 roku, maj\u0105c zaledwie 36 lat, ale jej wp\u0142yw na \u015bwiat technologii jest nieoceniony. Przez lata jej praca by\u0142a zapomniana, ale w XX wieku zosta\u0142a odkryta na nowo. W 1979 roku na jej cz\u0119\u015b\u0107 nazwano j\u0119zyk programowania ADA, u\u017cywany m.in. w systemach lotniczych i wojskowych.<\/p>\n\n\n\n
Microsoft r\u00f3wnie\u017c odda\u0142 jej ho\u0142d, umieszczaj\u0105c jej wizerunek na hologramach potwierdzaj\u0105cych autentyczno\u015b\u0107 oprogramowania. Dzi\u015b, w 2 wtorek pa\u017adziernika, obchodzimy Dzie\u0144 Ady, celebruj\u0105c nie tylko jej dokonania, ale tak\u017ce sukcesy kobiet w nauce, technologii i in\u017cynierii. Bo jak si\u0119 okazuje, przesz\u0142o\u015b\u0107 programowania zacz\u0119\u0142a si\u0119 od kobiety w gorsecie.<\/p>\n\n\n\n
Jej historia to dow\u00f3d na to, \u017ce innowacja nie zna granic, a technologia jest dla ka\u017cdego, niezale\u017cnie od epoki, p\u0142ci czy liczby warstw wiktoria\u0144skiej halki. Je\u015bli wi\u0119c dzi\u015b piszecie kod, pami\u0119tajcie, \u017ce wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pewnej ekscentrycznej hrabiny, kt\u00f3ra mia\u0142a odwag\u0119 my\u015ble\u0107 nieszablonowo. ADA by\u0142a jak Scarlett O\u2019H ara nauki, mia\u0142a determinacj\u0119, odwag\u0119 i wizj\u0119, kt\u00f3ra zmieni\u0142a \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n
W listach, kt\u00f3re pozostawi\u0142a po sobie, pisa\u0142a Chcia\u0142abym i\u015b\u0107 szybciej. Chcia\u0142abym, \u017ceby ludzka g\u0142owa, a przynajmniej moja g\u0142owa, mog\u0142a przyj\u0105\u0107 znacznie wi\u0119cej rzeczy w znacznie kr\u00f3tszym czasie. Gdybym to ja zrobi\u0142a moj\u0105 g\u0142ow\u0119, dostosowa\u0142abym j\u0105 do jej pragnie\u0144 i ambicji, a nie do jej umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
A teraz idziemy do XX wieku, by pozna\u0107 posta\u0107, bez kt\u00f3rej wsp\u00f3\u0142czesna informatyka wygl\u0105da\u0142aby zupe\u0142nie inaczej. By\u0142a wizjonerk\u0105, naukowcem, oficerem marynarki i nauczycielk\u0105. Prze\u0142amywa\u0142a bariery umys\u0142em i determinacj\u0105, a jej poczucie humoru i energia sprawia\u0142y, \u017ce do dzi\u015b inspiruje kolejne pokolenia programist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Panie i panowie, poznajcie Grace Hopper. Grace przysz\u0142a na \u015bwiat w 1906 roku w Nowym Jorku, i\u017c jako dziecko by\u0142o jasne, \u017ce nie b\u0119dzie typow\u0105 dziewczynk\u0105 z pocz\u0105tku XX wieku. Zamiast bawi\u0107 si\u0119 lalkami, wola\u0142a rozkr\u0119ca\u0107 zegary, \u017ceby zobaczy\u0107 jak dzia\u0142aj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli macie w domu dziecko, kt\u00f3re rozkr\u0119ca wszystko, co wpadnie mu w r\u0119ce, mo\u017ce warto kupi\u0107 mu ksi\u0105\u017ck\u0119 o Grace Hopper i ju\u017c szykowa\u0107 miejsce na przysz\u0142\u0105 nagrod\u0119 Turinga. Nie by\u0142a tylko ciekawska, ale i diabelnie inteligentna. Studiowa\u0142a matematyk\u0119 i fizyk\u0119 na Uniwersytecie Yale, gdzie zdoby\u0142a doktorat z matematyki.<\/p>\n\n\n\n
W tamtych czasach kobieta na takich studiach by\u0142o bardzo ma\u0142o, wi\u0119c Grace mia\u0142a w sobie tyle determinacji, \u017ce \u017cadne stereotypy jej nie zatrzymywa\u0142y. Rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 jako wyk\u0142adowczyni, jednak los mia\u0142 wobec niej inne plany. Druga wojna \u015bwiatowa zmieni\u0142a \u017cycie wielu ludzi i w przypadku Grace by\u0142o podobnie.<\/p>\n\n\n\n
Wst\u0105pi\u0142a do marynarki wojennej Stan\u00f3w Zjednoczonych i zosta\u0142a przydzielona do Harvard Computation Lab. Tam pracowa\u0142a nad jednym z pierwszych komputer\u00f3w, Harvard Mark I. Gdy inni patrzyli na t\u0105 gigantyczn\u0105 maszyn\u0119 jak na kosmiczny wynalazek, ona zobaczy\u0142a w niej przesz\u0142o\u015b\u0107. Jej zadaniem by\u0142o pisanie program\u00f3w, co w tamtych czasach by\u0142o nowo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nikt nie m\u00f3wi\u0142 jeszcze o in\u017cynierii oprogramowania, a ona ju\u017c wtedy tworzy\u0142a podwalin\u0119 pod to, co dzi\u015b nazywamy programowaniem wysokopoziomowym. Po wojnie nie rzuci\u0142a komputer\u00f3w w k\u0105t, wr\u0119cz przeciwnie, wymy\u015bli\u0142a co\u015b, co do dzi\u015b u\u0142atwia \u017cycie programistom \u2013 kompilator. Je\u015bli nie wiecie, co to takiego, w skr\u00f3cie \u2013 dzi\u0119ki niemu komputery mog\u0105 rozumie\u0107 to, co piszemy w j\u0119zykach programowania.<\/p>\n\n\n\n
A je\u015bli kiedykolwiek mieli\u015bcie problemy z debugowaniem kodu, mo\u017cecie winni\u0107 lub dzi\u0119kowa\u0107 w\u0142a\u015bnie Grace Hopper. To ona by\u0142a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych tw\u00f3rc\u00f3w j\u0119zyka COBOL, pierwszego j\u0119zyka programowania, kt\u00f3ry pozwala\u0142 pisa\u0107 kod w spos\u00f3b przypominaj\u0105cy jej j\u0119zyk naturalny. Wtedy wydawa\u0142o si\u0119 to rewolucyjne, dzi\u015b nie wyobra\u017camy sobie bez tego programowania.<\/p>\n\n\n\n
COBOL sta\u0142 si\u0119 standardem w biznesie i administracji, a Grace prawdziw\u0105 legend\u0105. Nie mo\u017cemy pomin\u0105\u0107 jednej z najs\u0142ynniejszych anegdot w \u015bwiecie informatyki. W 1947 roku podczas pracy nad komputerem Mark II Grace i jej zesp\u00f3\u0142 napotkali tajemnicz\u0105 usterk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyna? Prawdziwy \u017cywy owad \u2013 \u0107ma, kt\u00f3ra utkn\u0119\u0142a w przeka\u017aniku. To w\u0142a\u015bnie od tego incydentu pochodzi termin debuingowanie, czyli usuwanie b\u0142\u0119d\u00f3w z program\u00f3w. I tak oto owad przyszed\u0142 do historii razem z Grace.<\/p>\n\n\n\n
Kolejne dwie kobiety to wsp\u00f3\u0142czesne, kluczowe postaci w \u015bwiecie technologii, kt\u00f3re \u0142\u0105czy kilka istotnych cech. Po pierwsze, obie s\u0105 naukowczyniami, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y spektakularny sukces w dziedzinie nowych technologii na \u015bwiecie. Po drugie, ich historie to opowie\u015bci o imigrantkach, kt\u00f3re przyby\u0142y do Stan\u00f3w Zjednoczonych, by realizowa\u0107 swoje marzenia i ambicje.<\/p>\n\n\n\n
Po trzecie, ka\u017cda z nich spisa\u0142a swoj\u0105 drog\u0119 do sukcesu w autobiograficznych ksi\u0105\u017ckach, kt\u00f3re ukazuj\u0105 ich determinacj\u0119, pasj\u0119 oraz wytrwa\u0142o\u015b\u0107 \u2013 cechy, kt\u00f3re uczyni\u0142y je jednymi z najbardziej wp\u0142ywowych kobiet w \u015bwiecie sztucznej inteligencji i nauki. A je\u015bli m\u00f3wimy o sztucznej inteligencji, to nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 Fei fei Li, jednej z najwa\u017cniejszych badaczek w tej dziedzinie. Fei fei to kobieta, kt\u00f3ra w \u015bwiecie AI jest kim\u015b w rodzaju rockowej gwiazdy, tylko zamiast gitary ma algorytmy.<\/p>\n\n\n\n
Jest pierwszym profesorem na Uniwersytecie Stanford i wsp\u00f3\u0142dyrektork\u0105 Human Center AI Institute. Brzmi imponuj\u0105co, a to dopiero pocz\u0105tek. W zesz\u0142ym roku trafi\u0142a na list\u0119 Time 100 jako jedna z najbardziej wp\u0142ywowych os\u00f3b w dziedzinie AI, a 4 lutego 2025 roku zgarn\u0119\u0142a presti\u017cow\u0105 nagrod\u0119 Kr\u00f3lowej El\u017cbiety w Londynie.<\/p>\n\n\n\n
Za co? Za to, \u017ce pokaza\u0142a \u015bwiatu, jak wa\u017cne s\u0105 wysokiej jako\u015bci dane do szkolenia AI. Zaczyna\u0142a od fizyki, ale to sztuczna inteligencja skrad\u0142a jej serce. W 2009 roku odpali\u0142a projekt ImageNet, gigantyczn\u0105 baz\u0119 danych, dzi\u0119ki kt\u00f3rej maszyny nauczy\u0142y si\u0119 rozpoznawa\u0107 obrazy.<\/p>\n\n\n\n
Bez tego autonomiczne samochody nadal myli\u0142yby hydranty z dzie\u0107mi, a diagnostyka medyczna AI by\u0142aby niczym wr\u00f3\u017cenie z fus\u00f3w. To jednak nie koniec. W 2017 roku razem z Olg\u0105 Ruskalkowskiej stworzy\u0142a AI for All, organizacj\u0119, kt\u00f3ra wci\u0105ga do \u015bwiata sztucznej inteligencji i licealist\u00f3w i promuje r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w tej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n
Bo jak wiadomo, AI uczone przez t\u0119 sam\u0105 grup\u0119 ludzi to przepis na powielanie schemat\u00f3w, a nie innowacje. A co na to sama LI? Gdziekolwiek jest czip, tam jest komputer, a gdziekolwiek jest komputer, tam pojawia si\u0119 AI. To brzmi jak zapowied\u017a przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej nasza lod\u00f3wka zacznie mie\u0107 w\u0142asne zdanie na temat diety.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b Fei fei Li walczy o etyczne zrozumienie AI, kt\u00f3re nie wzmacnia uprzedze\u0144 i nie zmienia \u015bwiat w jedn\u0105 wielk\u0105 inwigilacj\u0119. Bo jak sama m\u00f3wi, AI to jak mikroskop i teleskop w jednym. Pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie, ale to, jakie wykorzystamy, zale\u017cy od nas.<\/p>\n\n\n\n
A je\u015bli chcecie zag\u0142\u0119bi\u0107 jej histori\u0119, si\u0119gaj\u0105c po ksi\u0105\u017ck\u0119 Moje \u015bwiaty sztuczne i realne, jak narodzi\u0142a si\u0119 AI najnowszej generacji, to nie tylko opowie\u015b\u0107 o jej drodze od przeprowadzki z Chin do Stan\u00f3w Zjednoczonych jako nastolatka, przez akademickie sukcesy, a\u017c po prowadzonej rodzinnej pralni chemicznej. W ksi\u0105\u017cce opisuje tak\u017ce, jak jej humanistyczne podej\u015bcie pomog\u0142o jej w badaniach nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, zamiast skupi\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na algorytmach, spojrza\u0142a na komputerowe widzenie przez pryzmat ludzkiego wzroku i inteligencji. No i kto powiedzia\u0142, \u017ce naukowcy nie maj\u0105 ciekawego \u017cycia? Fei-Fei Li szczeg\u00f3\u0142owo opisuje swoj\u0105 drog\u0119 od chi\u0144skiej imigrantki do realizacji marze\u0144 o byciu naukowczyni\u0105, kt\u00f3ra odegra kluczow\u0105 rol\u0119 w \u015bwiecie nowych technologii.<\/p>\n\n\n\n
Jednak szczeg\u00f3lnie bliska mi jest posta\u0107 Rany, kt\u00f3ra w swojej ksi\u0105\u017cce Girl Decoded udowodnia, \u017ce inteligencja emocjonalna jej jest tak samo istotna dla maszyn, jak i dla ludzi, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie odczuwania emocji i empatii. Rana to naukowczyni, przedsi\u0119biorczyni i prawdziwa wizjonerka, kt\u00f3ra pokazuje, \u017ce sztuczna inteligencja mo\u017ce by\u0107 nie tylko inteligentna, ale i empatyczna. Ca\u0142a jej praca koncentruje si\u0119 na niezwykle istotnych zagadnieniach dotycz\u0105cych r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy spo\u0142ecznymi korzy\u015bciami p\u0142yn\u0105cymi z u\u017cywania AI, a jej etycznymi implikacjami, szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do tych, kt\u00f3rych g\u0142osy s\u0105 cz\u0119sto pomijane.<\/p>\n\n\n\n
Rana to kobieta, kt\u00f3ra w dziedzinie sztucznej inteligencji nie tylko analizuje dane, ale rozumie i reaguje na ludzkie emocje. Jej historia to opowie\u015b\u0107 o prze\u0142amywaniu barier zar\u00f3wno technologicznych, jak i spo\u0142ecznych. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pracy w presti\u017cowym MIIT Media Lab, gdzie Rana pracowa\u0142a nad technologiami wspieraj\u0105cymi osoby z autyzmem w rozpoznawaniu emocji.<\/p>\n\n\n\n
W 2009 roku wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cy\u0142a firm\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 liderem w dziedzinie emocjonalnej sztucznej inteligencji. Brzmi jak science fiction, mo\u017cliwe, ale to rzeczywisto\u015b\u0107. Organizacja ta opracowa\u0142a oprogramowanie analizuj\u0105c mimik\u0119 twarzy, tonu g\u0142osu i j\u0119zyk cia\u0142a, aby rozpoznawa\u0107 emocje u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u0119ki temu maszyny mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 bardziej intuicyjne i wspieraj\u0105ce, tak by rozmowa z botem nie przypomina\u0142a przes\u0142uchania przez bezduszn\u0105 maszyn\u0119. Technologia ta znajduje zastosowanie w wielu bran\u017cach, od motoryzacji po medycyn\u0119. Wyobra\u017a sobie samoch\u00f3d, kt\u00f3ry zauwa\u017cy, \u017ce zasypiasz za kierownic\u0105 i subtelnie albo mniej subtelnie Ci\u0119 obudzi.<\/p>\n\n\n\n
Tak, sztuczna inteligencja mo\u017ce realnie zwi\u0119kszy\u0107 nasze bezpiecze\u0144stwo. Je\u015bli chcesz pozna\u0107 t\u0119 inspiruj\u0105c\u0105 histori\u0119 od kulis, si\u0119gnij po ksi\u0105\u017ck\u0119 Girl deCoded, znajdziesz j\u0105 tak\u017ce w naszej bibliotece. To nie tylko opowie\u015b\u0107 o technologii, ale tak\u017ce autobiografia kobiety, kt\u00f3ra prze\u0142ama\u0142a bariery od konserwatywnego wychowania w Egipcie przez Harvard Business School, po \u015bwiatow\u0105 czo\u0142\u00f3wk\u0119 AI.<\/p>\n\n\n\n
Ale to nie wszystko. Rana nie tylko rozwija sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, ale tak\u017ce anga\u017cuje si\u0119 w debat\u0119 o jej etyk\u0119. Wsp\u00f3\u0142pracuje z liderami bran\u017cy i rz\u0105dami, aby sztuczna inteligencja by\u0142a tworzona przez ludzi i dla ludzi, a nie po to, by ich kontrolowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jak sama pisze, je\u015bli technologia ma by\u0107 przysz\u0142o\u015bci\u0105, nie mo\u017ce by\u0107 odcz\u0142owieczona, musi rozumie\u0107 nasze emocje, zamiast tylko analizowa\u0107 dane. R. Kalubi podkre\u015bla, jak wa\u017cne jest, aby sztuczna inteligencja by\u0142a projektowana w spos\u00f3b r\u00f3\u017cnorodny i inkluzywny. I jak pisze w swojej ksi\u0105\u017cce, nasza technologia musi wykrywa\u0107 u\u015bmiechy ludzi mieszkaj\u0105cych w odleg\u0142ych regionach Indii, u\u015bmiechy kobiet w had\u017cibach i u\u015bmiechy os\u00f3b transp\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n
Algorytmy musz\u0105 dzia\u0142a\u0107 w oparciu o ludzi pochodz\u0105cych ze wszystkich \u015brodowisk i grup etnicznych. Tylko wtedy AI mo\u017ce naprawd\u0119 s\u0142u\u017cy\u0107 wszystkim. \u015acie\u017cka kobiet w bran\u017cy technologicznych nie zawsze by\u0142a wi\u0119c us\u0142ana r\u00f3\u017cami, raczej cz\u0119\u015bciej kablami i kodem, ale historia takich postaci jak Rana pokazuje, \u017ce barier\u0119 mo\u017cna prze\u0142amywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wci\u0105\u017c mamy sporo do zrobienia w kontek\u015bcie r\u00f3wno\u015bci, ale inspiruj\u0105c si\u0119 takimi liderkami jak ona, mo\u017cemy odwa\u017cnie budowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 technologicznego \u015bwiata, niezale\u017cnie od tego, czy jeste\u015bmy in\u017cynierami, przedsi\u0119biorcami, czy po prostu u\u017cytkownikami technologii. Im wi\u0119cej kobiet i os\u00f3b o r\u00f3\u017cnych do\u015bwiadczeniach wchodzi do bran\u017cy IT, tym bardziej innowacyjne, sprawiedliwe i inkluzywne staj\u0105 si\u0119 rozwi\u0105zania technologiczne. Technologie, kt\u00f3re s\u0105 tworzone przez r\u00f3\u017cnorodne zespo\u0142y, lepiej odpowiadaj\u0105 na potrzeby u\u017cytkownik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie i s\u0105 mniej podatne na uprzedzenia wynikaj\u0105ce z jednostronnej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n
Wspieranie kobiet w technologii to nie tylko kwestia r\u00f3wno\u015bci, to przepis na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 technologii dla nas wszystkich. Kiedy Ada Lovelace jako pierwsza dostrzeg\u0142a w maszynie rachunkowej co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko kalkulator, zapocz\u0105tkowa\u0142a er\u0119 algorytmicznego my\u015blenia. Grace Hooper da\u0142a nam pierwsze kompilatory, a Fei Fei nauczy\u0142a maszyny widzie\u0107, natomiast Rana rozumie\u0107 ludzkie emocje.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cda z tych kobiet nie tylko poszerzy\u0142a granice technologii, ale tak\u017ce udowodni\u0142a, \u017ce innowacja nie zna p\u0142ci. Zna tylko umys\u0142y gotowe kwestionowa\u0107 status quo. Dzi\u015b w Dniu Kobiet warto spojrze\u0107 na histori\u0119 informatyki jak na dobrze zoptymalizowany kot.<\/p>\n\n\n\n
Bez kluczowych funkcji po prostu by nie dzia\u0142a\u0142, a je\u015bli kto\u015b nadal w\u0105tpi, \u017ce kobiety i technologia to doskona\u0142a symbioza, niech spr\u00f3buje wyobrazi\u0107 sobie \u015bwiat bez ich wk\u0142adu. Najpewniej utkwi\u0142by gdzie\u015b w p\u0119tli niesko\u0144czonej stagnacji. Dzi\u0119kuj\u0119 za uwag\u0119 i do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku Tech Talk.<\/p>\n\n\n\n
Gadam o nowych technologiach za miesi\u0105c. Do us\u0142yszenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Nagroda Nobla w Szwecji im. Alfreda Nobla […]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-99355","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Nagroda Nobla w Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych przypada\u0142y kobietom 66 razy w latach 1901-2024. W tym gronie tylko jedna kobieta, Maria Sk\u0142odowska-Curie, odebra\u0142a j\u0105 dwukrotnie w 1903 roku w dziedzinie fizyki oraz w 1911 roku w dziedzinie chemii. Oznacza to, \u017ce \u0142\u0105cznie nagrod\u0119 Nobla otrzyma\u0142o 65 kobiet, w XX wieku uhonorowano ni\u0105 29 pa\u0144, a w XXI wieku liczba ta wzros\u0142a do 36. Witajcie w specjalnym odcinku podcastu Tech Talk, gadam o nowych technologiach. Dzi\u015b z okazji Dnia Kobiet pochylimy si\u0119 nad niezwyk\u0142ymi…<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 comments","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99355"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99370,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/99355\/revisions\/99370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}