Czes\u0142aw Mi\u0142osz \u2013 wystawa do wypo\u017cyczenia<\/p>\n\n\n\n
Czes\u0142aw Mi\u0142osz (1911\u20132004) \u2013 polski poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, t\u0142umacz, dyplomata. Decyduj\u0105cy wp\u0142yw na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107wywar\u0142o dzieci\u0144stwo sp\u0119dzone na terenach dawnego WielkiegoKsi\u0119stwaLitewskiego, a tak\u017ce do\u015bwiadczenie rewolucji pa\u017adziernikowej i wojny polsko-bolszewickiej. Studiowa\u0142 na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie najpierw polonistyk\u0119, a nast\u0119pnie prawo. Zadebiutowa\u0142 w 1930 r. na \u0142amach uniwersyteckiego pisma \u201eAlma Mater Vilnensis\u201d. Nale\u017ca\u0142 do wile\u0144skiej grupy poet\u00f3w \u201e\u017bagary\u201d. Pracowa\u0142 w Polskim Radiu Wilno. Po wybuchu II wojny do czerwca 1940 r. przebywa\u0142 w Wilnie, a nast\u0119pnie w Warszawie. Uczestniczy\u0142 w podziemnym \u017cyciu literackim; pod pseudonimem Jan Syru\u0107 opublikowa\u0142 w 1940 r. tom \u201eWiersze\u201d. Po upadku powstania warszawskiego znalaz\u0142 schronienie m.in. w maj\u0105tku Jerzego Turowicza w Goszycach, mieszka\u0142 w Krakowie. Po wojnie podj\u0105\u0142 prac\u0119 w dyplomacji komunistycznego rz\u0105du Polski w Stanach Zjednoczonych i Pary\u017cu jako attach\u00e9 kulturalny. W 1951 r. wyst\u0105pi\u0142 o azyl polityczny we Francji. Mieszka\u0142 w Maisons-Laffitte, siedzibie \u201eKultury\u201d Jerzego Giedroycia, z kt\u00f3r\u0105 przez wiele lat wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142. W 1953 r. Instytut Literacki Giedroycia wyda\u0142 \u201eZniewolony umys\u0142\u201d, esej skierowany do polskiej emigracji, ukazuj\u0105cy mechanizm my\u015blenia cz\u0142owieka w demokracjach ludowych. W nast\u0119pnych latach Instytut wyda\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzie\u0142 Mi\u0142osza, a Jerzy Giedroy\u0107 przedstawi\u0142 jego kandydatur\u0119 do Nagrody Nobla. W 1960 r. przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie wyk\u0142ada\u0142 literatur\u0119 s\u0142owia\u0144sk\u0105 na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley i na Harvardzie. W PRL by\u0142 uznawany za zdrajc\u0119 i renegata, zosta\u0142 pot\u0119piony przez Zwi\u0105zek Literat\u00f3w Polskich. Do 1980 r. istnia\u0142 na niego zapis cenzorski, zakazuj\u0105cy nawet wymieniania jego nazwiska. Ksi\u0105\u017cki Mi\u0142osza by\u0142y drukowane w podziemiu, przemycane z zagranicy. W 1980 r. zosta\u0142 laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Po raz pierwszy przyjecha\u0142 do kraju w1981 r., gdzie zacz\u0119to ju\u017c oficjalnie wydawa\u0107 jego utwory. Poeta przeprowadzi\u0142 si\u0119 do Polski w 1993 r. i zamieszka\u0142 w Krakowie. Zosta\u0142 pochowany w Krypcie Zas\u0142u\u017conych na Ska\u0142ce. Wiersze Czes\u0142awa Mi\u0142osza s\u0105 intelektualne, a metafory, jakich u\u017cywa \u2013 sugestywne. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 z lat trzydziestych XX w. przesycona jest katastrofizmem. Wiersze pisane podczas wojny nie maj\u0105 ju\u017c w sobie tyle patosu, da si\u0119 w nich zauwa\u017cy\u0107 \u015bwiadome odchodzenie od tematyki wojennej. Wiele utwor\u00f3w Mi\u0142osza z p\u00f3\u017anego okresu tw\u00f3rczo\u015bci stanowi przyk\u0142ad pisarstwa sylwicznego, komponowanego na pograniczu wypowiedzi poetyckiej, eseistycznej i prozatorskiej. Opr\u00f3cz wielu tom\u00f3w poezji Czes\u0142aw Mi\u0142osz wyda\u0142 kilkana\u015bcie zbior\u00f3w esej\u00f3w, m.in. \u201eZiemi\u0119 Ulro\u201d, \u201eOgr\u00f3d nauk\u201d, \u201eWidzenia nad zatok\u0105 San Francisco\u201d czy \u201eRodzinn\u0105 Europ\u0119\u201d. Po zerwaniu zwi\u0105zk\u00f3w z komunistycznymi w\u0142adzami Mi\u0142osz wyra\u017ca\u0142 w swej tw\u00f3rczo\u015bci niech\u0119\u0107 i krytyk\u0119 PRL-u, pi\u0119tnowa\u0142 polski nacjonalizm, krytykowa\u0142 tradycyjny polski katolicyzm.<\/p>\n\n\n\n
W uchwale o ustanowieniu roku 2024 Rokiem Czes\u0142awa Mi\u0142osza Senat w 20. rocznic\u0119 \u015bmierci poety oddaje ho\u0142d jednemu z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w naszych czas\u00f3w, kt\u00f3ry na trwa\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w polsk\u0105 i \u015bwiatow\u0105 literatur\u0119. Senatorowie przypominaj\u0105, \u017ce Czes\u0142aw Mi\u0142osz by\u0142 \u015bwiadkiem najwi\u0119kszych wydarze\u0144 minionego stulecia: od p\u00f3l bitewnych pierwszej wojny \u015bwiatowej, poprzez rosyjsk\u0105 rewolucj\u0119, odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, spo\u0142eczne i narodowo\u015bciowe problemy II RP, czas spe\u0142nionej Apokalipsy i piek\u0142a, kt\u00f3rym sta\u0142y si\u0119 ulice okupowanej Warszawy, Holokaust i starcie 2 totalitaryzm\u00f3w, do\u015bwiadczenie emigranta w \u015bwiecie podzielonym \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, a\u017c do upadku sowieckiego imperium i budow\u0119 demokracji. Jak podkre\u015blaj\u0105 senatorowie, w czasach, gdy warto\u015bci demokracji s\u0105 ponownie podwa\u017cane, Mi\u0142osz, odznaczony medalem Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, ostrzega przed zgubnymi konsekwencjami budzenia demon\u00f3w nacjonalizmu, antysemityzmu i autorytaryzmu. W ocenie senator\u00f3w jako pisarz i my\u015bliciel sta\u0142 si\u0119 on jednym z najwi\u0119kszych autorytet\u00f3w intelektualnych, a jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest zakorzeniona w wieloetnicznych tradycjach polskiej kultury, reprezentuje zarazem dziedzictwo narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej z jej do\u015bwiadczeniem skutk\u00f3w nazizmu i komunizmu. Senatorowie wskazuj\u0105, \u017ce w swojej tw\u00f3rczo\u015bci Mi\u0142osz przekracza granice kultur, gatunk\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w. Jak podkre\u015blaj\u0105, \u015bwiatowe uznanie przyni\u00f3s\u0142 mu \u201eZniewolony umys\u0142\u201d, stanowi\u0105cy przenikliw\u0105, nietrac\u0105c\u0105 na aktualno\u015bci analiz\u0119 \u015bwiadomo\u015bci pora\u017conej przez totalitarne utopie, jedna z najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek XX w. W ocenie senator\u00f3w o wadze tw\u00f3rczo\u015bci Czes\u0142awa Mi\u0142osza \u015bwiadcz\u0105 Nagroda Nobla w dziedzinie literatury przyznana mu w 1980 r. i Order Or\u0142a Bia\u0142ego. Dlatego Senat przekonany o szczeg\u00f3lnym znaczeniu jego dorobku tw\u00f3rczego dla dziedzictwa narodowego i \u015bwiatowego og\u0142osi\u0142 rok 2024 Rokiem Czes\u0142awa Mi\u0142osza.<\/p>\n\n\n\n