Dzie\u0144 dobry,<\/p>\n\n\n\n
nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka i jestem bibliotekark\u0105 oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii.<\/p>\n\n\n\n
Witam w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Wiele odcink\u00f3w w ubieg\u0142ym sezonie by\u0142o po\u015bwi\u0119conych pedagogom zapomnianym. Tym razem, nowy sezon, kolejny nasz sezon chcia\u0142abym zacz\u0105\u0107 od przywo\u0142ania postaci bardzo dobrze znanej, pedago\u017cki niemal\u017ce rozchwytywanej na polskim rynku edukacyjnym. O kim mowa? Mowa oczywi\u015bcie o Marii Montessori. Dzi\u015b chcia\u0142abym spr\u00f3bowa\u0107 dotkn\u0105\u0107 tajemnicy jej \u017cycia, bo niew\u0105tpliwie owiane by\u0142o ono i nadal jest, tajemnic\u0105. Mniej b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142a o metodzie i odkryciu jakiego dokona\u0142a. Wierz\u0119, \u017ce Pa\u0144stwo jeste\u015bcie tu najlepszymi specjalistami. Ja jedynie zapraszam w podr\u00f3\u017c, aby przypomnie\u0107 sobie histori\u0119 \u017cycia tej pedago\u017cki i mo\u017ce troszeczk\u0119 zaczerpn\u0105\u0107 z niej dla siebie. Zapraszam do \u015bwiata Marii Montessori.<\/p>\n\n\n\n
Maria Montessori urodzi\u0142a si\u0119 31 sierpnia 1870 roku. Jej rodzicami byli Renilde Stoppani i Alessandro Montessori. Ojciec Marii mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbycia studi\u00f3w, co zaowocowa\u0142o zdobyciem posady urz\u0119dnika. Natomiast jej matka pochodzi\u0142a ze wsi, podobno by\u0142a kobiet\u0105 \u0142adn\u0105 i pe\u0142n\u0105 \u017cycia, a dodatkowo by\u0142a ca\u0142kiem dobrze wykszta\u0142cona. Oboje stworzyli dobr\u0105 rodzin\u0119, kt\u00f3ra \u017cy\u0142a skromnie, ale pomimo tego nie by\u0142a pozbawiona aspiracji kulturalnych.<\/p>\n\n\n\n
O dzieci\u0144stwie i wczesnej m\u0142odo\u015bci Marii nie mamy zbyt wielu pewnych informacji. Podobno do szko\u0142y chodzi\u0142a z ch\u0119ci\u0105, ale w pewnym okresie by\u0142a bardzo chorowita. Uwielbia\u0142a teatr. Jak sama napisa\u0142a \u00ad\u2013 podczas lekcji zamiast pilnie si\u0119 uczy\u0107, potajemnie pisa\u0142a sztuki i komedie. Fragment z jej wspomnie\u0144 brzmi nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie rozumia\u0142am dzia\u0142a\u0144 arytmetycznych i przez d\u0142u\u017cszy czas w wynikach wpisywa\u0142am wymy\u015blone cyfry, pierwsze, kt\u00f3re przysz\u0142y mi do g\u0142owy. Pisa\u0142am dobrze, ale ze s\u0142uchu, i umia\u0142am dobrze czyta\u0107: czyta\u0142am z takim sercem, \u017ce doprowadza\u0142am innych do \u0142ez i nauczycielka cz\u0119sto \u0142\u0105czy\u0142a kilka klas, by mnie s\u0142ucha\u0142y. Je\u015bli by\u0142o co\u015b do wyrecytowania, wystarczy\u0142a jedna pr\u00f3ba i by\u0142am \u015bwietnie przygotowana.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Maria pozostawi\u0142a bardzo ma\u0142o notatek o charakterze autobiograficznym. Wiemy, \u017ce by\u0142a niezwykle zdeterminowana, gdy odpowiedzia\u0142a ojcu: \u201eWszystko, ale nie nauczycielka!\u201d. A o wyborze kierunku drogi edukacyjnej napisa\u0142a:<\/p>\n\n\n\n
\u201eJako panienka w wieku oko\u0142o 14 lat posz\u0142am do szko\u0142y \u015bredniej dla ch\u0142opc\u00f3w, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce dla kobiety nie by\u0142o otwartych innych dr\u00f3g ni\u017c takie drogi edukacji, kt\u00f3re mnie nie poci\u0105ga\u0142y. W ten spos\u00f3b, pn\u0105c si\u0119 niepewnymi \u015bcie\u017ckami, rozpocz\u0119\u0142am studia matematyczne, maj\u0105c pierwotnie zamiar zosta\u0107 in\u017cynierem, potem przyrodnikiem, a\u017c w ko\u0144cu zdecydowa\u0142am si\u0119 na studia medyczne.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Do szczeg\u00f3\u0142owych studi\u00f3w wybra\u0142a: higien\u0119 i psychiatri\u0119. Studiowanie medycyny w tamtych czasach nie oby\u0142o si\u0119 bez walki ze stereotypami. Do sali wyk\u0142adowej musia\u0142a wchodzi\u0107 jako ostatnia a na zaj\u0119cia z anatomii w prosektorium nie mia\u0142a wst\u0119pu. Musia\u0142a je realizowa\u0107 na osobno\u015bci. Jednak z pr\u00f3by tej wysz\u0142a zwyci\u0119sko i 10 lipca 1896 roku uzyska\u0142a doktorat z psychiatrii. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych kobiet we W\u0142oszech, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a medycyn\u0119. Nie poprzesta\u0142a na tym dyplomie i po jakim\u015b czasie studiowa\u0142a tak\u017ce psychologi\u0119, filozofi\u0119 i antropologi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Prze\u0142om XIX i XX wieku to czas wzmo\u017conego ruchu feministycznego, kt\u00f3rego wa\u017cnym g\u0142osem sta\u0142a si\u0119 Maria Montessori. Przemawia\u0142a podczas pierwszego w Europie Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Kobiet, kt\u00f3ry odbywa\u0142 si\u0119 w Berlinie.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Marii na rzecz kobiet jest cz\u0119sto pomijania w\u015br\u00f3d jej biograf\u00f3w. Podobno i sama Maria Montessori zbyt wiele o niej nie m\u00f3wi\u0142a w p\u00f3\u017aniejszych latach swojego \u017cycia. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce w latach 1895-1908 \u201eodda\u0142a do dyspozycji feministycznych idea\u0142\u00f3w swoje zasoby intelektualne i p\u0142omienne zaanga\u017cowanie\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Ostatecznie jednak po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 pracy w Klinice Psychiatrycznej, w kt\u00f3rej obj\u0119\u0142a posad\u0119 asystenta. Tam zaobserwowa\u0142a jak upo\u015bledzone dzieci bawi\u0142y si\u0119 specjalnie przez nie pozostawionymi po posi\u0142ku resztkami chleba, z kt\u00f3rych robi\u0142y zwierz\u0105tka. Ta sytuacja doprowadzi\u0142a j\u0105 do postawienia hipotezy, \u017ce w ka\u017cdym cz\u0142owieku istnieje p\u0119d do rozwoju a dzieciom upo\u015bledzonym potrzebna jest nie tylko opieka kliniczna, lecz tak\u017ce odpowiednie zabiegi wychowawcze.<\/p>\n\n\n\n
Maria Montessori zacz\u0119\u0142a prac\u0119 z tymi dzie\u0107mi i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce po zapewnieniu im odpowiednich warunk\u00f3w by\u0142y one w stanie osi\u0105ga\u0107 takie same, a nawet lepsze, wyniki w nauce jak tak zwane dzieci normalnie rozwini\u0119te. Maria Montessori nie dzia\u0142a\u0142a sama. Mia\u0142a swoje autorytety, w\u015br\u00f3d nich francuskich lekarzy Itarda i Segena a tak\u017ce rozrastaj\u0105ce si\u0119 grono wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i entuzjast\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Maria Montessori stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej znana i jako zdolna m\u00f3wczyni by\u0142a zapraszana na liczne odczyty. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z innym m\u0142odym lekarzem \u2013 Giuseppe Montesano, z kt\u00f3rym szybko po\u0142\u0105czy\u0142o j\u0105 uczucie. Z tego zwi\u0105zku narodzi\u0142 si\u0119 ich syna Mario, kt\u00f3ry jednak zosta\u0142 oddany na wychowanie innej rodzinie. Szcz\u0119\u015bliwe ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie by\u0142o pisane tej dw\u00f3jce lekarzy.<\/p>\n\n\n\n
W tamtych czasach we W\u0142oszech kobieta po \u015blubie musia\u0142a porzuci\u0107 prac\u0119 zawodow\u0105, zw\u0142aszcza tak\u0105, kt\u00f3ra wi\u0105za\u0142aby si\u0119 z intensywn\u0105 publiczn\u0105 karier\u0105. Maria czu\u0142a, \u017ce po wszystkich trudach, jakie musia\u0142a przej\u015b\u0107 i przy jej fascynacji medycyn\u0105 i pedagogik\u0105 nie mo\u017ce zdecydowa\u0107 si\u0119 na taki krok. Nie chodzi\u0142o tylko o jej osobiste spe\u0142nienie, ale te\u017c o tysi\u0105ce dzieci, kt\u00f3rych los zale\u017ca\u0142 od powodzenia jej metody<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Na szcz\u0119\u015bcie mia\u0142a relacj\u0119 ze swoim dzieckiem. Jej syn jako ju\u017c doros\u0142y cz\u0142owiek by\u0142 jej g\u0142\u00f3wnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem i osob\u0105 z kt\u00f3r\u0105 dzieli\u0142a \u017cycie. By\u0142a to niezwykle trudna historia macierzy\u0144stwa nakre\u015blona przez wielkie cierpienie, historia ta jednak znalaz\u0142a pi\u0119kne zako\u0144czenie.<\/p>\n\n\n\n W 1900 roku Maria Montessori obj\u0119\u0142a kierownictwo nowo powsta\u0142ej w Rzymie szko\u0142y przy Instytucie Metodyczno\u2013Pedagogicznym. Celem tej szko\u0142y by\u0142o kszta\u0142cenie nauczycieli do pracy z dzie\u0107mi upo\u015bledzonymi. Podczas II Mi\u0119dzynarodowego Kongresu Pedagogicznego w Neapolu wyg\u0142osi\u0142a wyk\u0142ad na temat zwi\u0105zk\u00f3w pedagogiki z medycyn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Po tym sukcesie Maria Montessori zosta\u0142a zaproszono do nadzorowania edukacji dzieci z ubogich rodzin rzymskiej dzielnicy San Lorenzo. Pami\u0119tna data to dzie\u0144 6 stycznia 1907 roku \u2013 otwarcie pierwszej plac\u00f3wki w Rzymie, tak zwanego Domu Dzieci\u0119cego. By\u0142 to dom dla oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciorga zaniedbanych dzieci w wieku od dw\u00f3ch do sze\u015bciu lat. Jak pisa\u0142a o tym Maria Montessori:<\/p>\n\n\n\n \u201e Przez dwa lata z pomoc\u0105 rzymskich koleg\u00f3w przygotowywa\u0142am nauczycieli do stosowania specjalnych metod obserwacji i edukacji dzieci upo\u015bledzonych umys\u0142owo (\u2026), ale co najwa\u017cniejsze, po pobycie w Londynie i Pary\u017cu, by uczy\u0107 si\u0119 w praktyce o edukacji upo\u015bledzonych, sama zabra\u0142am si\u0119 za uczenie dzieci i zarz\u0105dzanie prac\u0105 pedago\u017cek. Robi\u0142am wi\u0119cej ni\u017c nauczycielka nauczania pocz\u0105tkowego, bez \u017cadnego grafiku zmianowego, by\u0142am obecna lub bezpo\u015brednio naucza\u0142am dzieci od \u00f3smej rano do si\u00f3dmej wieczorem: te dwa lata praktyki to m\u00f3j pierwszy prawdziwy dyplom w dziedzinie pedagogiki.\u201d<\/p>\n\n\n\n W Domu Dzieci\u0119cym Maria Montessori wykorzysta\u0142a do pracy ze zdrowymi dzie\u0107mi te same metody do kt\u00f3rych dosz\u0142a pracuj\u0105c z dzie\u0107mi niepe\u0142nosprawnymi. Program tych dzia\u0142a\u0144 odpowiednio zmodyfikowa\u0142a, by jak najbardziej zaanga\u017cowa\u0107 swych podopiecznych. Temat ten opisa\u0142a w swojej pierwszej ksi\u0105\u017cce \u2013 \u201eMetoda pedagogiki naukowej stosowana w edukacji dzieci w Domach Dzieci\u0119cych\u201d. Obok idei Dom\u00f3w Dzieci\u0119cych Maria Montessori zaj\u0119\u0142a si\u0119 przygotowaniem kadry pedagogicznej, co sta\u0142o si\u0119 jej priorytetow\u0105 ca\u0142o\u017cyciow\u0105 misj\u0105.<\/p>\n\n\n\n W 1909 roku w Rzymie odby\u0142 si\u0119 Pierwszy Mi\u0119dzynarodowy Kurs Szkoleniowy dla oko\u0142o stu nauczycieli. Kolejny rok przyni\u00f3s\u0142 dwa kursy dla nauczycieli w Rzymie, utworzenie szko\u0142y pokazowej w Rzymie, powstanie Towarzystwa Montessori w Rzymie, Neapolu i Mediolanie. W 1910 roku Maria Montessori porzuci\u0142a praktyk\u0119 lekarsk\u0105 i docentur\u0119 na uniwersytecie, by po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 pracy pedagogicznej a w tym czasie jej pierwsza ksi\u0105\u017cka odnios\u0142a mi\u0119dzynarodowy sukces.<\/p>\n\n\n\n Kolejne lata przynios\u0142y wiele sukces\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, pocz\u0105wszy od rekordowych nak\u0142ad\u00f3w ksi\u0105\u017cek Marii Montessori po kolejne edycje kurs\u00f3w szkoleniowych w r\u00f3\u017cnych krajach. W ci\u0105gu swojego \u017cycia Maria Montessori odwiedzi\u0142a wiele kraj\u00f3w na r\u00f3\u017cnych kontynentach \u2013 jej metoda zyska\u0142a uznanie w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Po\u0142udniowej, a nawet w Indiach. Maria Montessori odpowiada\u0142a na wszystkie zaproszenia i ze niegasn\u0105cym entuzjazmem podr\u00f3\u017cowa\u0142a, by promowa\u0107 soje odkrycie i przygotowywa\u0107 kolejne pokolenia nauczycieli do kontynuacji jej dzie\u0142a.<\/p>\n\n\n\n W czasie pierwszej wojny \u015bwiatowej Maria Montessori mieszka\u0142a w Hiszpanii. W latach 30. XX wieku za\u0142o\u017cenia g\u0142oszone przez Mari\u0119 Montessori by\u0142y niewygodne dla szerz\u0105cego si\u0119 faszyzmu. Ponadto w Niemczech zamkni\u0119to wszystkie szko\u0142y, kt\u00f3re stosowa\u0142y jej metod\u0119 a w Berlinie publicznie spalono jej ksi\u0105\u017cki. Po przyst\u0105pieniu W\u0142och do II wojny \u015bwiatowej Maria Montessori i jej syn zostali osobno internowani w Indiach, gdzie w\u0142a\u015bnie przebywali. W dniu 70. urodzin Marii rz\u0105d brytyjski zezwoli\u0142 im na po\u0142\u0105czenie si\u0119. W Indiach s\u0142ynna pedago\u017cka oraz jej syn i zarazem wsp\u00f3\u0142pracownik wykszta\u0142cili ponad tysi\u0105c indyjskich nauczycieli oraz za\u0142o\u017cyli indyjskie stowarzyszenie Montessori.<\/p>\n\n\n\n W 1947 roku Maria Montessori na zaproszenie rz\u0105du wr\u00f3ci\u0142a do W\u0142och. Przed UNESCO wyg\u0142osi\u0142a referat pod tytu\u0142em \u201eWychowanie i pok\u00f3j\u201d. W 1949 roku Maria Montessori by\u0142a wytypowana do pokojowej Nagrody Nobla, kt\u00f3rej niestety nigdy nie dosta\u0142a. Otrzyma\u0142a wiele honorowych tytu\u0142\u00f3w, a jednocze\u015bnie w wielu miejscach \u015bwiata odbywa\u0142y si\u0119 kolejne kursy, konferencje i kongresy. W ostatnich latach \u017cycia Maria Montessori mieszka\u0142a w Holandii. Pragn\u0119\u0142a odej\u015b\u0107 po cichu i w cieniu \u2013 tak powiedzia\u0142a swojej przyjaci\u00f3\u0142ce.<\/p>\n\n\n\n Umar\u0142a rankiem 6 maja 1952 roku. Uroczysto\u015b\u0107 pogrzebowa odznacza\u0142a si\u0119 prostot\u0105. Na ogrodzeniu grobu wyryto po w\u0142osku zdanie: \u201e Prosz\u0119 drogie dzieci, kt\u00f3re mog\u0105 wszystko, by przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do mnie w budowie pokoju mi\u0119dzy lud\u017ami i na \u015bwiecie\u201d.<\/p>\n\n\n\n Maria Montessori odznacza\u0142a si\u0119 odwag\u0105, optymizmem i elastycznym usposobieniem, nie ba\u0142a si\u0119 zamyka\u0107 jednych spraw, by otwiera\u0107 inne. Kiedy\u015b napisa\u0142a takie s\u0142owa: \u201eDrzwi, kt\u00f3re si\u0119 zamykaj\u0105, s\u0105 opatrzno\u015bciowe, bo zawsze prowadz\u0105 do jakich\u015b post\u0119p\u00f3w.\u201d Sprawa wiary i zaanga\u017cowania w religi\u0119 Marii Montessori nie jest \u0142atwa do rozwik\u0142ania. Warto wi\u0119c skorzysta\u0107 z odniesienia si\u0119 do jej s\u0142\u00f3w. Wiar\u0119 uznawa\u0142a przede wszystkim za przestrze\u0144 intymn\u0105 i osobist\u0105, do kt\u00f3rej u innych, z zewn\u0105trz, nie nale\u017cy wkracza\u0107 inaczej ni\u017c na paluszkach i z \u201eposzanowaniem \u017cycia wewn\u0119trznego wyznawanym w duchu mi\u0142o\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n W Polsce zainteresowanie metod\u0105 Montessori rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej ten kierunek nie zosta\u0142 ponownie podj\u0119ty.\u00a0 Dopiero od kilku dekad w naszym kraju rozwija si\u0119 ten nurt pedagogiki. Obecnie istnieje kilkaset plac\u00f3wek edukacyjnych wszystkich szczebli, kt\u00f3re\u00a0 w nazwie lub przyj\u0119tej filozofii wychowania maj\u0105 nazwisko Montessori.\u00a0 Niestety brakowa\u0142a t\u0142umacze\u0144 pism autorki, ale na szcz\u0119\u015bcie od kilku lat polskie wydawnictwa nadrabiaj\u0105 te braki. Ukaza\u0142y si\u0119 miedzy innymi nast\u0119puj\u0105ce tytu\u0142y: Sekret dzieci\u0144stwa, Dziecko w rodzinie, Co powiniene\u015b wiedzie\u0107 o swoim dziecku, Z dzieci\u0144stwa w doros\u0142o\u015b\u0107, Edukacja i potencja\u0142 cz\u0142owieka. Wiele z tych tytu\u0142\u00f3w mo\u017cna wypo\u017cyczy\u0107 w naszej bibliotece.<\/p>\n\n\n\n Maria Montessori \u2013 wielka posta\u0107, wielka historia i wielkie dzie\u0142o, kt\u00f3re trwa. Jednak to nienarzucaj\u0105ca si\u0119 osoba i metoda. Niezwyk\u0142a skromno\u015b\u0107, prostota, umi\u0142owanie natury, a przede wszystkim pod\u0105\u017cenie za dzieckiem \u2013 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie poci\u0105ga nas \u2013 pedagog\u00f3w, rodzic\u00f3w i wszystkich, by przygl\u0105da\u0107 si\u0119 i praktykowa\u0107 to czego uczy\u0142a i komu s\u0142u\u017cy\u0142a s\u0142ynna w\u0142oska lekarka i pedagog. Poznawajmy zatem i szukajmy inspiracji w jej dokonaniach.<\/p>\n\n\n\n Jak to bywa ze znanymi osobami, ich \u017cycie, jak ka\u017cdego z nas owiane jest tajemnic\u0105. I chyba nie ma w tym nic z\u0142ego, \u017ce wci\u0105\u017c odkrywamy na nowo siebie i innych.<\/p>\n\n\n\n Do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka i jestem bibliotekark\u0105 oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Witam w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych […]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-88459","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":" Dzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka i jestem bibliotekark\u0105 oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Witam w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Wiele odcink\u00f3w w ubieg\u0142ym sezonie by\u0142o po\u015bwi\u0119conych pedagogom zapomnianym. Tym razem, nowy sezon, kolejny nasz sezon chcia\u0142abym zacz\u0105\u0107 od przywo\u0142ania postaci bardzo dobrze znanej, pedago\u017cki niemal\u017ce rozchwytywanej na polskim rynku edukacyjnym. O kim mowa? Mowa oczywi\u015bcie o Marii Montessori. Dzi\u015b chcia\u0142abym spr\u00f3bowa\u0107 dotkn\u0105\u0107 tajemnicy jej \u017cycia, bo niew\u0105tpliwie owiane by\u0142o ono i nadal jest, tajemnic\u0105. Mniej b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142a o metodzie i odkryciu jakiego dokona\u0142a. Wierz\u0119, \u017ce Pa\u0144stwo jeste\u015bcie tu najlepszymi specjalistami. Ja jedynie zapraszam w podr\u00f3\u017c, aby…<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0438\u0435\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88459"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88471,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88459\/revisions\/88471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}