Dzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka. Jestem bibliotekark\u0105 w Pedagogicznej Bibliotece Wojew\u00f3dzkiej w Warszawie oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Zapraszam do wys\u0142uchania kolejnego odcinka podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach.<\/p>\n\n\n\n
Wanda Chotomska z wykszta\u0142cenia nie by\u0142a pedagogiem, lecz trudno nie wpisywa\u0107 jej pracy w dzia\u0142alno\u015b\u0107 pedagogiczn\u0105. Znajduje si\u0119 ona w czo\u0142\u00f3wce tw\u00f3rc\u00f3w literatury dla dzieci. A skoro literatura ma wielki udzia\u0142 w wychowywaniu, to warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o pedagogach nie tyle z wykszta\u0142cenia, ile z pasji tworzenia dla dzieci. A swoj\u0105 drog\u0105 ciekawa jestem, czy Wanda Chotomska pozwoli\u0142aby si\u0119 nazwa\u0107 pedagogiem. My\u015bl\u0119, \u017ce nie, ale z racji na przypadaj\u0105c\u0105 26 pa\u017adziernika 95. rocznic\u0119 urodzin poetki, postanowi\u0142am ten odcinek po\u015bwi\u0119ci\u0107 w\u0142a\u015bnie jej osobie.<\/p>\n\n\n\n
Wanda Chotomska urodzi\u0142a si\u0119 w 1929 roku w Warszawie. Jej rodzicami byli Roma i Stefan Chotomscy.<\/p>\n\n\n\n
Ojciec pani Wandy, wraz z dwoma bra\u0107mi, prowadzi\u0142 firm\u0119 przewozow\u0105 \u201eBracia Chotomscy\u201d , kt\u00f3ra cieszy\u0142a si\u0119 \u015bwietn\u0105 renom\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast mama zajmowa\u0142a si\u0119 prowadzeniem domu i wychowaniem c\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n
Poetka zapytana o wspomnienia z dzieci\u0144stwa, opisywa\u0142a je tak: \u201eNajwa\u017cniejsze by\u0142y niedzielne spacery. Najpierw szli\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a Wizytek, a potem ojciec prowadzi\u0142 mnie na zmian\u0119 warty do Grobu Nieznanego \u017bo\u0142nierza. Sz\u0142am z nim sama, bo moja m\u0142odsza siostra Terenia by\u0142a jeszcze za ma\u0142a. W ciep\u0142e dni spacerowali\u015bmy najcz\u0119\u015bciej nad Wis\u0142\u0105, obserwowali\u015bmy p\u0142yn\u0105ce barki i galary.\u201d<\/p>\n\n\n\n
We wspomnieniu o mamie czytamy: \u201e[Mama by\u0142a] pi\u0119kna, elegancka, bardzo dba\u0142a o urod\u0119, spotyka\u0142a si\u0119 ze swoimi przyjaci\u00f3\u0142kami. Mia\u0142a na imi\u0119 Roma \u2013 Romualda. (\u2026) My by\u0142y\u015bmy dla mamy najwa\u017cniejsze. Zanim posz\u0142y\u015bmy do szko\u0142y, na d\u0142ugie miesi\u0105ce je\u017adzi\u0142y\u015bmy z mam\u0105 do \u015awidra, a tata zostawa\u0142 w Warszawie. Wyje\u017cd\u017ca\u0142y\u015bmy w maju, a wraca\u0142y\u015bmy we wrze\u015bniu.\u201d<\/p>\n\n\n\n
W 1936 roku Wanda Chotomska rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 w pensji pani Rudzkiej przy ul. Zielnej w Warszawie. Z zatartych wspomnie\u0144 przypomina\u0142a sobie, \u017ce nauka w pierwszej klasie by\u0142a dla niej bardzo trudnym do\u015bwiadczeniem, poniewa\u017c dokucza\u0142y jej r\u00f3wie\u015bnice. Wanda zosta\u0142a wi\u0119c przeniesiona do elitarnej szko\u0142y fundacji im. Wandy z Posselt\u00f3w Szachtmajerowej. Niestety wkr\u00f3tce potem rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa. Wanda Chotomska mia\u0142a wtedy 9 lat. Pocz\u0105tkowo nauka odbywa\u0142a si\u0119 normalnie, ale w czasie okupacji mog\u0142y dzia\u0142a\u0107 tylko szko\u0142y zawodowe, dlatego te\u017c nasza bohaterka posz\u0142a do szko\u0142y bieli\u017aniarsko-odzie\u017cowej. Jak wspomina\u0142a: \u201eW tej szkole nigdy niczego nie uszy\u0142am. Trzeba by\u0142o na przyk\u0142ad uszy\u0107 koszulk\u0119 niemowl\u0119c\u0105 kimonow\u0105 \u2013 za mnie uszy\u0142a j\u0105 c\u00f3rka wo\u017anego, a ja jej za to pisa\u0142am listy do ch\u0142opaka.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Kolejne lata szko\u0142y odbywa\u0142y si\u0119 na tajnych kompletach. W czasie okrutnych dni Powstania Warszawskiego m\u0142oda Wanda pomaga\u0142a opiekowa\u0107 si\u0119 rannymi w szpitalu. Ostatecznie wraz z rodzin\u0105 znalaz\u0142a si\u0119 w obozie przej\u015bciowym na Zieleniaku. Panowa\u0142y tam straszne i niebezpieczne warunki. Czas ten przeszed\u0142 do historii jako rze\u017a Ochoty. Potem rodzina zosta\u0142a przeniesiona do obozu tymczasowego w Pruszkowie. Stamt\u0105d dzi\u0119ki przebraniu si\u0119 za piel\u0119gniark\u0119 Wandzie uda\u0142o si\u0119 uciec do jej ojca chrzestnego, kt\u00f3ry mia\u0142 maj\u0105tek w Mosznie. To r\u00f3wnie\u017c on, za \u0142ap\u00f3wk\u0119, wyci\u0105gn\u0105\u0142 z obozu rodzic\u00f3w i siostr\u0119 Wandy.<\/p>\n\n\n\n
Po wkroczeniu Rosjan rodzina musia\u0142a opu\u015bci\u0107 posiad\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej znalaz\u0142a schronienie i uda\u0142a si\u0119 do krewnych w Grodzisku.<\/p>\n\n\n\n
W czasie wojny Wanda pisa\u0142a r\u00f3\u017cne wiersze, prowadzi\u0142a gazetk\u0119, z przyjacielem za\u0142o\u017cy\u0142a teatrzyk kukie\u0142kowy, w kt\u00f3rym kukie\u0142ki by\u0142y zrobione z mak\u00f3wek.<\/p>\n\n\n\n
Po wojnie Pan Chotomski odbudowywa\u0142 firm\u0119, ale w\u0142adze komunistyczne odebra\u0142y mu maj\u0105tek. Natomiast Pani Chotomska zachorowa\u0142a najpierw na tyfus, potem na zapalenie opon m\u00f3zgowych, co ostatecznie doprowadzi\u0142o do \u015bmierci. Jej m\u0105\u017c by\u0142 za\u0142amany, a pogrzebem musia\u0142a zaj\u0105c si\u0119 sama Wanda! Potem pan Chotomski powt\u00f3rnie si\u0119 o\u017ceni\u0142, ale ani Wanda, ani jej siostra nie znalaz\u0142y z macoch\u0105 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n
Po wojnie gimnazjum Szachtmajerowej dzia\u0142a\u0142o w Komorowie. Tam te\u017c doje\u017cd\u017ca\u0142a z Warszawy panna Wanda. Wspomina\u0142a, \u017ce z jedn\u0105 z kole\u017canek cz\u0119sto zastanawia\u0142a si\u0119 nad wyborem zawodu. Kole\u017canka wybra\u0142a aktorstwo, ona dziennikarstwo. Natomiast siostra Wandy zosta\u0142a nauczycielk\u0105 j\u0119zyka polskiego. Obie wi\u0119c swoje \u017cycie zwi\u0105za\u0142y z j\u0119zykiem polskim.<\/p>\n\n\n\n
W 1949 roku Wanda Chotomska wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Jerzego Steinmetza, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 dziennikarzem, koleg\u0105 ze studi\u00f3w. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo to przetrwa\u0142o kilka lat. W tym czasie urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Ewa. Po rozwodzie pani Wanda zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z artyst\u0105 malarzem Eugeniuszem Stecem.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cn\u0105 relacj\u0105 w \u017cyciu Wandy Chotomskiej by\u0142a przyja\u017a\u0144 z Mironem Bia\u0142oszewskim. W czasopi\u015bmie pod tytu\u0142em \u201e\u015awiat M\u0142odych\u201d pisali r\u00f3\u017cne teksty, a ich pseudonim brzmia\u0142: Wanda Miron. Jak wspomina\u0142a pani Wanda: \u201eNajch\u0119tniej pisali\u015bmy wiersze dla dzieci. Ja jedn\u0105 zwrotk\u0119, on drug\u0105. Albo dopowiadali\u015bmy sobie po linijce. Wiersza ukazywa\u0142y si\u0119 w \u2018\u015awierszczyku\u2019, czasem na ok\u0142adce, czasem na ostatniej stronie.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201e\u015awiat M\u0142odych\u201d, \u201e\u015awierszczyk\u201d, \u201eP\u0142omyczek\u201d, \u201eMi\u015b\u201d \u2013 tu publikowano jej wiersze i opowiadania. Nigdy nie zapisa\u0142a si\u0119 do partii, cho\u0107 zarzucano jej, \u017ce jest \u201epieszczoszk\u0105\u201d sytemu, a ona po prostu du\u017co pisa\u0142a dla dzieci. Doro\u015bli w tych opowie\u015bciach lubili doszukiwa\u0107 si\u0119 drugiego dna.<\/p>\n\n\n\n
W latach 1962-1973 Telewizja Polska emitowa\u0142a program dla dzieci \u201eJacek i Agatka\u201d z tekstami Wandy Chotomskiej. To jedna z najwcze\u015bniej powsta\u0142ych telewizyjnych dobranocek. Jacek i Agatka to imiona dw\u00f3ch pacynek<\/a><\/u>, w postaci g\u0142\u00f3wek, wytoczonych z drewna, nak\u0142adanych na palec. Ich kszta\u0142ty zaprojektowa\u0142 artysta plastyk Adam Kilian<\/a><\/u>. G\u0142osu obydwojgu bohaterom u\u017cyczy\u0142a Zofia Raciborska<\/a><\/u>. Dobranocka \u201eJacek i Agatka\u201d by\u0142a emitowana w jedynym<\/a><\/u> w\u00f3wczas programie Telewizji Polskiej. Emisja rozpoczyna\u0142a si\u0119 o godzinie 19:20, trzy razy w tygodniu (we wtorki, czwartki i soboty). Nadawano sygna\u0142 czarno-bia\u0142y, w odcieniach szaro\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b oryginalne pacynki mo\u017cna zobaczy\u0107 w Muzeum Dobranocek w Rzeszowie.<\/p>\n\n\n\n Tytu\u0142owy bohater Jacek zainspirowa\u0142 jednego z pacjent\u00f3w szpitala dzieci\u0119cego w Konstancinie<\/a><\/u> do pomys\u0142u nagradzania doros\u0142ych odznaczeniem od dzieci, po czym redakcja \u201eKuriera Polskiego<\/a><\/u>\u201d og\u0142osi\u0142a og\u00f3lnopolski konkurs, dzi\u0119ki kt\u00f3remu powsta\u0142 Order U\u015bmiechu<\/a><\/u>.<\/p>\n\n\n\n Jesieni\u0105 1968 roku odby\u0142o si\u0119 posiedzenie Kapitu\u0142y i wtedy w imieniu dzieci przyznano po raz pierwszy to odznaczenie. Pierwszym Kawalerem Orderu U\u015bmiechu zosta\u0142 mianowany profesor Wiktor Dega, \u015bwiatowej s\u0142awy chirurg ortopeda z Poznania, kt\u00f3remu tysi\u0105ce dzieci zawdzi\u0119cza\u0142y zdrowie, a nawet \u017cycie. W czasie uroczysto\u015bci dekoracji Orderem nast\u0119puje pasowanie czerwon\u0105 r\u00f3\u017c\u0105, nast\u0119pnie wypicie pucharu kwa\u015bnego soku z cytryny, koniecznie przy zachowaniu u\u015bmiechu. W 1969 roku to Wanda Chotomska otrzyma\u0142a Order U\u015bmiechu.<\/p>\n\n\n\n Wcze\u015bniej, bo w 1958 roku ukaza\u0142 si\u0119 jej pierwszy tomik wierszy \u201eTere-fere\u201d .<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 histori\u0105 by\u0142o pisanie piosenek dla dzieci\u0119co-m\u0142odzie\u017cowego zespo\u0142u Gaw\u0119da. P\u00f3\u017aniej dla teatrzyku Violinek. Program \u201eTelewizyjny Teatrzyk Piosenki Violinek\u201d ukazywa\u0142 si\u0119 raz w miesi\u0105cu przez oko\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat. A tak\u017ce dla zespo\u0142u \u0141ejery z Poznania. Sk\u0105d ta nazwa? Po pozna\u0144sku wyraz ten odpowiednio zaakcentowany znaczy to samo co \u201eO rany! O jeju\u201d. W za\u0142o\u017ceniu tw\u00f3rcy zespo\u0142u mia\u0142 on \u0142\u0105czy\u0107 teatr z wychowaniem przez sztuk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wanda Chotomska zas\u0142yn\u0119\u0142a ze spotka\u0144 z dzie\u0107mi. Jak wspomina\u0142a: \u201ePrzez ca\u0142e \u017cycie je\u017adzi\u0142am po Polsce. Spotyka\u0142am dzieci w stolicy, w du\u017cych miastach i w male\u0144kich wioskach. Ka\u017cde spotkanie by\u0142o inne, a poniewa\u017c ja nienawidz\u0119 nudy, to zawsze wiele si\u0119 na tych spotkaniach dzia\u0142o.\u201d \u201eW\u0119drowa\u0142a po ca\u0142ej Polsce, to ona by\u0142a popularyzatork\u0105 takiego francuskiego has\u0142a: \u201eZanim przyprowadzimy dzieci do ksi\u0105\u017cki, przyprowad\u017amy ksi\u0105\u017ck\u0119 do dziecka\u201d. Trzeba i\u015b\u0107 z ksi\u0105\u017ck\u0105 i z literatur\u0105 tam, gdzie s\u0105 dzieci, i trzeba im t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 da\u0107 do r\u0119ki, \u017ceby mog\u0142y zobaczy\u0107 ilustracje, zdoby\u0107 autograf, \u017ceby mog\u0142y pos\u0142ucha\u0107, jak sam autor czyta.<\/p>\n\n\n\n Prawdziw\u0105 furor\u0119 robi\u0142y jej dedykacje, dla ka\u017cdego dziecka indywidualna, z rymem, czasami z rysunkiem. Zapytana o najdziwniejsze miejsce wpisywania dedykacji pani Wanda powiedzia\u0142a, \u017ce by\u0142a to sala szpitalna, gdzie le\u017ca\u0142a po operacji pod kropl\u00f3wk\u0105. Miejsce najni\u017cej po\u0142o\u017cone, w kt\u00f3rym rozdawa\u0142a autografy to kopalnia, a najwy\u017cej to oczywi\u015bcie samolot.<\/p>\n\n\n\n Pod koniec lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych Wydawnictwo Literatura zacz\u0119\u0142o wydawa\u0107 kolejne tytu\u0142y ksi\u0105\u017cek Wandy Chotomskiej.<\/p>\n\n\n\n A w jakich warunkach najbardziej lubi\u0142a pisa\u0107? Opowiada\u0142a tak:<\/p>\n\n\n\n \u201ePisz\u0119 w pozycji p\u00f3\u0142le\u017c\u0105cej. Wydawnictwa lubi\u0105 moje r\u0119kopisy, bo ja pisz\u0119 bardzo wyra\u017anie. Na tapczanie siedz\u0119 ob\u0142o\u017cona kilkunastoma kartkami. Ogarniam to wszystko razem wzrokiem, a w komputerze nie mog\u0142abym tak tego zobaczy\u0107. Nie mam biurka. Moje miejsce pracy to tak zwana nora, czyli ma\u0142e zag\u0142\u0119bienie w pokoju. To tu uprawiam pisanie na tapczanie. Kiedy jestem u c\u00f3rki, najcz\u0119\u015bciej pisz\u0119 w ogrodzie, najlepiej mi si\u0119 ostatnio pisa\u0142o wiersze o kwiatach. Ma\u0142o oryginalne, prawda?\u201d<\/p>\n\n\n\n Wielk\u0105 \u017cyciow\u0105 pasj\u0105 poetki by\u0142y podr\u00f3\u017ce \u2013 te bliskie i te dalekie. W dzieci\u0144stwie by\u0142y to wyjazdy do \u015awidra i Rabki. Za czas\u00f3w pracy w \u201e\u015awiecie M\u0142odych\u201d wyjazdy zagraniczne: Czechy, S\u0142owacja, Rumunia, NRD, Francja, Hiszpania i prawie wszystkie europejskie kraje. Nadszed\u0142 te\u017c czas na dalekie podr\u00f3\u017ce do Chin, Indii, Stan\u00f3w Zjednoczonych, Australii i kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej. Te ostatnie odbywa\u0142a ju\u017c wsp\u00f3lnie z doros\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0105 Ew\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak opowiada\u0142a pani Wanda sta\u0142ym i ulubionym kierunkiem jej podr\u00f3\u017cy by\u0142y Mazury. Niezapomniane chwile sp\u0119dzone z przyjaci\u00f3\u0142mi, spanie w namiocie, sp\u0142ywy kajakowe.<\/p>\n\n\n\n C\u00f3rka Wandy Chotomskiej, Ewa, po sko\u0144czeniu germanistyki dosta\u0142a si\u0119 do pracy w telewizji. Uda\u0142o jej si\u0119 przenie\u015b\u0107 do redakcji m\u0142odzie\u017cowej i tak i ona rozpocz\u0119\u0142a przygod\u0119 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, cho\u0107 matka bardzo krytycznie podchodzi\u0142a do pierwszych pr\u00f3b literackich swej c\u00f3rki, ca\u0142y czas zapewne trzyma\u0142a kciuki za ich powodzenie. Ani wnuczka Karolina, ani prawnuczka Zuzanna nie posz\u0142y w \u015blady swej Babci.<\/p>\n\n\n\n Wanda Chotomska zmar\u0142a 2 sierpnia 2017 roku w Warszawie. Pozostawi\u0142a po sobie opini\u0119 znakomitej pisarki, poetki, autorki ksi\u0105\u017cek dla dzieci, audycji radiowych i telewizyjnych, scenariuszy do film\u00f3w kr\u00f3tkometra\u017cowych i sztuk teatralnych. By\u0142a cz\u0142onkini\u0105 honorow\u0105 Polskiej Sekcji IBBY, czyli Stowarzyszenia Przyjaci\u00f3\u0142 Ksi\u0105\u017cki dla M\u0142odych.<\/p>\n\n\n\n Spod jej pi\u00f3ra wysz\u0142y m.in. \u201ePan Motorek\u201d, \u201ePanna Kreseczka\u201d, \u201eKurcz\u0119 blade\u201d, \u201eDzieci pana Astronoma\u201d, \u201eKlucze do jelenia\u201d, \u201eDrzewo z czerwonym \u017caglem\u201d, \u201eLeonek i lew\u201d, \u201eDziesi\u0119\u0107 ba\u0142wank\u00f3w\u201d, \u201ePi\u0119ciopsiaczki\u201d, \u201eRemanent\u201d, \u201eMuzyka pana Chopina\u201d czy \u201eMuzyka pana Szymanowskiego\u201d. Wymy\u015bli\u0142a s\u0142ynne postaci telewizyjnej dobranocki \u201eJacek i Agatka\u201d.<\/p>\n\n\n\n W 2005 roku Wandzie Chotomskiej przyznano Z\u0142oty Medal Zas\u0142u\u017cony Kulturze Gloria Artis, a w 2012 poetka otrzyma\u0142a Krzy\u017c Komandorski Orderu Odrodzenia Polski \u201eza wybitne zas\u0142ugi dla kultury polskiej, za osi\u0105gni\u0119cia w tw\u00f3rczo\u015bci literackiej, za dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 na rzecz dzieci i m\u0142odzie\u017cy\u201d.<\/p>\n\n\n\n S\u0142ynna poetka twierdzi\u0142a, \u017ce \u201eDla dzieci trzeba pisa\u0107 tak, \u017ceby doro\u015bli nie nudzili si\u0119 przy czytaniu\u201d. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego i dzieci, i doro\u015bli wci\u0105\u017c zachwycaj\u0105 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Wandy Chotomskiej. Oby\u015bmy tylko potrafili ustrzec od zapomnienia jej dzie\u0142a\u2026 ale nie ko\u0144czmy tak smutno. \u201ePrzez u\u015bmiech, przez \u017cart, przez dowcip, w og\u00f3le przez rymy o wiele \u0142atwiej jest uk\u0142ada\u0107 sobie \u017cycie.\u201d Tak twierdzi\u0142a i tak \u017cy\u0142a Wanda Chotomska.<\/p>\n\n\n\n Do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka. Jestem bibliotekark\u0105 w Pedagogicznej Bibliotece Wojew\u00f3dzkiej w Warszawie oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Zapraszam do […]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-91378","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":" Dzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka. Jestem bibliotekark\u0105 w Pedagogicznej Bibliotece Wojew\u00f3dzkiej w Warszawie oraz mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Zapraszam do wys\u0142uchania kolejnego odcinka podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Wanda Chotomska z wykszta\u0142cenia nie by\u0142a pedagogiem, lecz trudno nie wpisywa\u0107 jej pracy w dzia\u0142alno\u015b\u0107 pedagogiczn\u0105. Znajduje si\u0119 ona w czo\u0142\u00f3wce tw\u00f3rc\u00f3w literatury dla dzieci. A skoro literatura ma wielki udzia\u0142 w wychowywaniu, to warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o pedagogach nie tyle z wykszta\u0142cenia, ile z pasji tworzenia dla dzieci. A swoj\u0105 drog\u0105 ciekawa jestem, czy Wanda Chotomska pozwoli\u0142aby si\u0119 nazwa\u0107 pedagogiem. My\u015bl\u0119, \u017ce nie, ale z racji na przypadaj\u0105c\u0105 26 pa\u017adziernika…<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0438\u0435\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/91378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91378"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/91378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91456,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/91378\/revisions\/91456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}