Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Witajcie tu Katarzyna Majchrzak z Biblioteki Vintage.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3j dzisiejszy bohater by\u0142 dla mnie wyj\u0105tkowo k\u0142opotliwy. By\u0142 jednocze\u015bnie i gwa\u0142towny i bardzo \u0142agodny. I nies\u0142ychanie dobry, wra\u017cliwy i jednocze\u015bnie twardy i zawzi\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n
Bywa\u0142 sk\u0142\u00f3cony z Bogiem i z samym sob\u0105. Zapraszam na 6 twarzy wybitnego poety Jana Kasprowicza. Twarz pierwsza, syn niepi\u015bmiennego Ojca.<\/p>\n\n\n\n
Tak, Jan Kasprowicz urodzi\u0142 si\u0119 jako syn niepi\u015bmiennego ch\u0142opa we wsi Szymborze, niedaleko Inowroc\u0142awia. Piotr Kasprowicz, ojciec Jana, podpisywa\u0142 si\u0119 pono\u0107 trzema krzy\u017cykami. Rodzina Kasprowicz\u00f3w by\u0142a bardzo uboga.<\/p>\n\n\n\n
Janek by\u0142 najstarszym z szesna\u015bciorga dzieci, z czego doros\u0142o\u015bci do\u017cy\u0142o pi\u0119cioro z rodze\u0144stwa Kasprowicza. Jako ma\u0142y ch\u0142opiec, Janek biega\u0142 po wsi boso, pomaga\u0142 rodzicom w gospodarstwie, pasa\u0142 krowy. Istnieje legenda rodzinna, \u017ce jako niemowl\u0119 Jan zosta\u0142 uzdrowiony z choroby, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cano za \u015bmierteln\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Sta\u0142o si\u0119 tak dzi\u0119ki modlitwie jego mamy, J\u00f3zefy. W\u0142a\u015bnie matce Jana zale\u017ca\u0142o na tym, by zdoby\u0142 on wykszta\u0142cenie i zosta\u0142 ksi\u0119dzem. Pomys\u0142 ten podobno spodoba\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo Janowi, kt\u00f3ry jako ch\u0142opiec, stoj\u0105c na stogu siana, ubrany w fartuch matki narzucony na plecy, wyg\u0142asza\u0142 p\u0142omienne i karc\u0105ce kazania do swoich koleg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Kasprowicz pisa\u0142 w listach do przyjaci\u00f3\u0142: Matce wszystko zawdzi\u0119czam. Pami\u0119tam, jak wieczorami siadywali\u015bmy przed domem, kaza\u0142a mi nas\u0142uchiwa\u0107 fujarki. D\u017awi\u0119ki jej dolatywa\u0142y do nas z daleka, razem s\u0142uchali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
Opowiada\u0142a mi o ptakach godnych, unosz\u0105cych si\u0119 nad wielkimi bagniskami, kt\u00f3re otacza\u0142y wtedy jeszcze go. Opowiada\u0142a o jeziorze, nienawidzi\u0142a pieni\u0119dzy, dla niej mog\u0142y nie istnie\u0107. Twarz druga, twardziel.<\/p>\n\n\n\n
Druga przysz\u0142ego poety do wykszta\u0142cenia by\u0142a trudna i wyboista. W szkole nie mia\u0142 \u0142atwo, by\u0142 wy\u015bmiewany za niedopasowany mundurek, a pierwsza przyja\u017a\u0144 zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wyznaniem kolegi mniej wi\u0119cej w tym tonie. Tatko zabrania mi kolegowa\u0107 si\u0119 z ch\u0142opskim synem, bo mam by\u0107 doktorem.<\/p>\n\n\n\n
Jan mia\u0142 wybuchowy temperament, by\u0142 krn\u0105brny i hardy. Wdawa\u0142 si\u0119 w konflikty z nauczycielami Niemcami. Kiedy jeden z nich zwr\u00f3ci\u0142 mu uwag\u0119, \u017ce zachowuje si\u0119 jak w ch\u0142opskiej karczmie, Kasprowicz odpali\u0142 na to, \u017ce za to pan zachowuje si\u0119 jak przy kopycie swego ojca.<\/p>\n\n\n\n
Nauczyciel by\u0142 bowiem synem szewca. Incydent sko\u0144czy\u0142 si\u0119 usuni\u0119ciem Kasprowicza ze szko\u0142y. Ironi\u0105 losu jest to, \u017ce ju\u017c w roku \u015bmierci Kasprowicza, szko\u0142a, z kt\u00f3rej go wyrzucono, nosi\u0142a jego imi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Kasprowicz zaliczy\u0142 jeszcze kilka gimnazj\u00f3w. Za nim w ko\u0144cu w wieku 24 lat zda\u0142 szcz\u0119\u015bliwie matur\u0119. Podczas jednego z wcze\u015bniejszych podej\u015b\u0107 do tego egzaminu rzuci\u0142 ka\u0142amarzem w nauczyciela, kt\u00f3ry skomentowa\u0142 jego polskie pochodzenie.<\/p>\n\n\n\n
Lata studi\u00f3w nie by\u0142y \u0142atwiejsze. Poeta przede wszystkim zmaga\u0142 si\u0119 ustawicznym brakiem funduszy. Sam Kasprowicz opowiada\u0142 tak\u0105 histori\u0119, \u017ce pewnego razu podczas studi\u00f3w we Wroc\u0142awiu dosta\u0142 od matki wiejski chleb i kawa\u0142 s\u0142oniny, kt\u00f3r\u0105 \u017cywi\u0142 si\u0119 przez wiele dni.<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cu, gdy ze s\u0142oniny zosta\u0142a ju\u017c tylko sk\u00f3ra, rzuci\u0142 j\u0105 gdzie i zapiec. Ale gdy czasy sta\u0142y si\u0119 jeszcze ci\u0119\u017csze, wyci\u0105gn\u0105\u0142 sk\u00f3r\u0119 zza pieca i gotowa\u0142 wiele godzin, a potem \u017cu\u0142, \u017ceby oszuka\u0107 g\u0142\u00f3d. Pocz\u0105tki dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej te\u017c nie by\u0142y us\u0142ane r\u00f3\u017cami.<\/p>\n\n\n\n
Jan ju\u017c w gimnazjum mia\u0142 wysokie mniemanie o swojej tw\u00f3rczo\u015bci, jednak by\u0142 stopowany przez swojego nauczyciela i mentora, a debiut poetycki nie mia\u0142 zbyt dobrych recenzji. Te ciosy spowodowa\u0142y, \u017ce Kasprowicz postanowi\u0142 urz\u0105dzi\u0107 pogrzeb swojej tw\u00f3rczo\u015bci. W nocy zwo\u0142a\u0142 swoich koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy przybywszy do niego na stancj\u0119, zostali przygotowany stos i nagrobek z napisem.<\/p>\n\n\n\n
Tu le\u017cy Jan Kasprowicz, kt\u00f3ry nie ma racji bytu, je\u017celi jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nie znalaz\u0142a aprobaty. Na szcz\u0119\u015bcie koledzy wyratowali pal\u0105ce si\u0119 r\u0119kopisy, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119, a Kasprowicz nie przesta\u0142 tworzy\u0107. Zamieszka\u0142 we Lwowie, tam uzyska\u0142 tytu\u0142 doktora, a p\u00f3\u017aniej profesora.<\/p>\n\n\n\n
Przez kilka lat pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0105 rektora uniwersytetu Jana Kazimierza w Lwowie. Musicie Pa\u0144stwo przyzna\u0107, \u017ce trzeba by\u0107 nie lada twardzielem, \u017ceby z wiejskiej chaty trafi\u0107 na katedr\u0119 rektora uniwersytetu. Wszyscy, kt\u00f3rzy mieli okazj\u0119 pozna\u0107 Jana Kasprowicza, kojarzyli jego osob\u0119 z tward\u0105 bry\u0142\u0105 granitu.<\/p>\n\n\n\n
Trzecia \u017cona poety wnikliwa obserwatorka jego \u017cycia, dzie\u0142 i duchowo\u015bci, Maria Kasprowiczowa pisa\u0142a o nim w takich s\u0142owach. On jest jak przyroda, jest jej kosmiczn\u0105 si\u0142\u0105, jej najpot\u0119\u017cniejszym przejawem. Utwory jego s\u0105 r\u00f3wnie pot\u0119\u017cne jak on.<\/p>\n\n\n\n
Kasprowicz wydawa\u0142 mi si\u0119 tajemniczym kr\u00f3lem nieznanych g\u00f3r. Kasprowicz, szlachetny, niez\u0142omny i twardy. Tak samo m\u00f3wili o nim przyjaciele, s\u0105siedzi oraz pro\u015bci ludzie, kt\u00f3rych spotyka\u0142 na Podhalu.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy mogli powt\u00f3rzy\u0107 za Mari\u0105, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a jego si\u0142 s\u0105 niespo\u017cyte, jak niespo\u017cyte s\u0105 pok\u0142ady g\u00f3r. M\u00f3wiono, \u017ce Kasprowicz to tatrza\u0144ska ska\u0142a. Droga, jak\u0105 przeby\u0142 w swym \u017cyciu, droga od wiejskiego ch\u0142opaka na szczyt Parnasu dowodzi twierdzenia, \u017ce nigdy, ale to nigdy nie nale\u017cy si\u0119 poddawa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Twarz trzecia, zdradzony m\u0105\u017c. Dzia\u0142o si\u0119 to wszystko pod sam koniec XIX stulecia we Lwowie. Od 1893 roku Kasprowicz by\u0142 \u017conaty z Jadwig\u0105 G\u0105sowsk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dwie c\u00f3rki, Ann\u0119 i Janin\u0119.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142o to ju\u017c drugie ma\u0142\u017ce\u0144stwo poety. Pierwsze, z Teodozj\u0105 Szyma\u0144sk\u0105, rozpad\u0142o si\u0119 zaledwie po kilku miesi\u0105cach. W 1899 roku pojawi\u0142 si\u0119 we Lwowie s\u0142awny literat, skandalista, prowokator i anarchista Stanis\u0142aw Przybyszewski.<\/p>\n\n\n\n
Ten m\u0142odopolski diabe\u0142, jak o nim m\u00f3wiono. Stanis\u0142aw i Jan znale\u017ali si\u0119 jeszcze z czas\u00f3w kujawskich i byli przyjaci\u00f3\u0142mi. Listy, kt\u00f3re ze sob\u0105 wymieniali, mia\u0142y czu\u0142y serdeczny charakter.<\/p>\n\n\n\n
Dowiedziawszy si\u0119, \u017ce Przybyszewski przyje\u017cd\u017ca do Lwowa, Kasprowicz zaproponowa\u0142 mu go\u015bcin\u0119 w swoim domu. Poeta niczego si\u0119 nie obawia\u0142, nie przypuszcza\u0142 nawet, \u017ce kolega odbije mu \u017con\u0119. Jadwiga wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 zapatrzona w m\u0119\u017ca, chocia\u017c podobno chcia\u0142a by\u0107 muz\u0105, a nie kap\u0142ank\u0105 domowego ogniska.<\/p>\n\n\n\n
Jadwiga Kasprowiczowa od samego pocz\u0105tku zauroczy\u0142a Przybyszewskiego, kt\u00f3ry w li\u015bcie napisa\u0142. \u017bona Jasia jest najs\u0142odszym stworzeniem, subtelna, filigranowa i bardzo pi\u0119kna. Pocz\u0105tkowo Przybyszewski my\u015bla\u0142, \u017ce znajomo\u015b\u0107 z Kasprowiczow\u0105 b\u0119dzie przelotnim flirtem.<\/p>\n\n\n\n
Ale tak si\u0119 nie sta\u0142o. Egzaltowany pisarz i za\u015blepiona kobieta nie mogli ju\u017c si\u0119 rozsta\u0107. Kasprowicz pr\u00f3bowa\u0142 interweniowa\u0107, ale bez skutku.<\/p>\n\n\n\n
Jadwiga porzuci\u0142a s\u0142awnego m\u0119\u017ca i dwie ma\u0142e c\u00f3reczki. W obym czasie by\u0142 to skandal, obyczajowy komentowany przez wszystkich. Dla Kasprowicza by\u0142o to chyba najwi\u0119ksze nieszcz\u0119\u015bcie w jego \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n
Zamkn\u0105\u0142 si\u0119 w sobie i nigdy nie chcia\u0142 o tym rozmawia\u0107. Z pomoc\u0105 dziadk\u00f3w G\u0105sowskich wychowywa\u0142 c\u00f3rki. \u017bycie Jadwigi z Przybyszewskim by\u0142o ci\u0105g\u0142\u0105 udr\u0119k\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Na\u0142\u00f3g alkoholowy pisarza, ci\u0105g\u0142e przeprowadzki, problemy finansowe. Przybyszewski czu\u0142 si\u0119 winnym rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa Kasprowicza. Po dziesi\u0119ciu latach napisa\u0142 do niego o krzywdzie, jak\u0105 mu wyrz\u0105dzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n
List ko\u0144czy\u0142 si\u0119 s\u0142owami. To moja wina, moja ci\u0119\u017cka wina. Jadwiga te\u017c zrozumia\u0142a po czasie swoj\u0105 pomy\u0142k\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Na Harendzie znaleziono list Kasprowiczowej, w kt\u00f3rym napisa\u0142a. Janku, wiem, \u017ce nie mam prawa ci\u0119 tak nazywa\u0107. Wiem, \u017ce gardzisz mn\u0105, ale to dla mnie wspomnienie czego\u015b tak dobrego, tak pi\u0119knego, gdy ci\u0119 tak nazywam.<\/p>\n\n\n\n
Nie pisz\u0119 w \u017cadnej sprawie. Pisz\u0119, bo musz\u0119 pisa\u0107 do ciebie, bo\u015b jedynym dobrem, jakie w \u017cyciu mia\u0142am. Bo\u015b tak wielkim i \u015bwi\u0119tym artyst\u0105, \u017ce pisa\u0107 ci musz\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wiesz, je\u015bli by\u0142am z\u0142\u0105 i nikczemn\u0105 i zniszczy\u0142am wszystko, to tak krwawo, tak ci\u0119\u017cko pokutuj\u0119 za to, \u017ceby\u015b wiedzia\u0142, \u017ce to tu\u0142acze biedne, takie smutne \u017cycie, \u017ceby\u015b widzia\u0142 t\u0119 poniewierk\u0119, ten smutek i rozpacz i t\u0119sknot\u0119 w duszy. Nie pisz\u0119, \u017ceby\u015b si\u0119 litowa\u0142 nade mn\u0105. Nie pisz\u0119 w celu, aby\u015b co\u015b zrobi\u0142 dla mnie.<\/p>\n\n\n\n
Nie. Mo\u017ce ty by\u015b w swojej dobroci chcia\u0142 nawet, ale ja bym nie mog\u0142a. Pisz\u0119, bo musz\u0119 pisa\u0107, bo \u017cyjesz ty i dzieci.<\/p>\n\n\n\n
Ty, bo one i ty to jedno. \u017byjesz zawsze w mojej duszy. Wiele zrozumia\u0142am i odczu\u0142am z \u017cycia i ty tak znasz o dusze.<\/p>\n\n\n\n
I zna\u0107 nie b\u0119dzie. Twarz czwarta. Poeta uduchowiony.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z najwcze\u015bniejszych wspomnie\u0144, jak Jan Kasprowicz zachowa\u0142 w pami\u0119ci i sercu, by\u0142o uczucie zachwytu, a jednocze\u015bnie l\u0119ku, kt\u00f3rego dozna\u0142 jako ch\u0142opiec z film\u00f3w, w kt\u00f3rym po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142 d\u017awi\u0119k ko\u015bcielnych organ\u00f3w. Jak twierdzi\u0142 przez muzyk\u0119, przem\u00f3wi\u0142a do niego w\u00f3wczas jaka\u015b wielka tajemnica. Duchowo\u015b\u0107 Jan Kasprowicza to burzliwa droga, od buntu i rozpaczy w obliczu z\u0142a \u015bwiata, zmaganie si\u0119 z Bogiem i cierpieniem do ostatecznego odnalezienia spokoju w prostocie natury, \u017cyciu wiejskim i franciszka\u0144skiej pokorze.<\/p>\n\n\n\n
Wczesna duchowo\u015b\u0107 Jan Kasprowicza to bunt, gniew, k\u0142\u00f3tnie z Bogiem i rozpacz w obliczu niesprawiedliwo\u015bci \u015bwiata. Poeta rzuca\u0142 Bogu oskar\u017cenie, \u017ce nie jest wra\u017cliwy na cierpienie cz\u0142owieka, kt\u00f3rego przecie\u017c sam stworzy\u0142. Napisa\u0142: Ty si\u0119 upajasz wielko\u015bci\u0105 stworzenia, po tym \u015bmiertelnym wygonie, a tymczasem szatan po ziemi tej kr\u0105\u017cy, na pokolenia zarzuca zdradn\u0105 sie\u0107, synu na ojca zapalczywo\u015b\u0107 budzi.<\/p>\n\n\n\n
Bratu na brata wciska krwawy nu\u017c. Poeta wr\u0119cz w\u0105tpi w moc Boga i zwraca si\u0119 do szatana w\u0142adcy z\u0142a, aby zlitowa\u0142 si\u0119 nad \u015bwiatem, wobec tego, \u017ce B\u00f3g jest oboj\u0119tny na cierpienie i niedole cz\u0142owieka. W p\u00f3\u017aniejszym okresie, zw\u0142aszcza w cyklu Ksi\u0119ga ubogich, nast\u0105pi\u0142 zwrot Kasprowicza ku prostocie \u017cycia na wsi i blisko\u015bci z natur\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Co przynios\u0142o Mu w ko\u0144cu spok\u00f3j i akceptacj\u0119. Napisa\u0142: Przesta\u0142em si\u0119 wadzi\u0107 z Bogiem. Serdeczne to by\u0142y zwady.<\/p>\n\n\n\n
Zrodzi\u0142a je ludzka niedola, na kt\u00f3r\u0105 nie ma ju\u017c rady. W ko\u0144cu odnalaz\u0142 duchowe oparcie w prostocie i mi\u0142o\u015bci do stworzenia. Kontynuuj\u0105c tradycj\u0105 \u015bw.<\/p>\n\n\n\n
Franciszka z Asy\u017cu. Hymn \u015bw. Franciszka rozpoczyna si\u0119 od pochwa\u0142y Boga rozdawcy cierpienia.<\/p>\n\n\n\n
B\u0105d\u017a pozdrowiony rozdawco cierpienia. R\u0119ce si\u0119 przeku\u0142 i nogi i krew mi cieknie z g\u0142owy, a oto z Krzy\u017ca zst\u0119puje ku mnie w przechwalebnych ogniach bia\u0142y Serafin i rado\u015b\u0107 w serce mi leje, a\u017cebym s\u0142awi\u0142 i wielbi\u0142 rozdawc\u0119 bolesnych stygmat\u00f3w, z kt\u00f3rych si\u0119 rodzi wesel\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107. Pochwa\u0142a cierpienia, kt\u00f3re jest koniecznym uzupe\u0142nieniem rado\u015bci idzie w tym hymnie w parze z aprobat\u0105 dla innych praw, kt\u00f3rych naucza\u0142 Franciszek z Asy\u017cu.<\/p>\n\n\n\n
Pojawia si\u0119 wi\u0119c uwielbienie pi\u0119kna przyrody, rozumnego sensu kontrastu, wsp\u00f3lnoty cz\u0142owieka i ca\u0142ej przyrody, pochwa\u0142a pokory i umiej\u0119tno\u015bci poprzestawania na ma\u0142ym, umiej\u0119tno\u015bci cieszenia si\u0119 drobnymi rado\u015bciami. Tak\u017ce \u015bmier\u0107 zyskuje w tej wizji \u015bwiata, kt\u00f3rej istot\u0105 jest harmonia kontrast\u00f3w uzasadnienie i usprawiedliwienie staje si\u0119 koniecznym uzupe\u0142nieniem \u017cycia. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Kasprowicza tak bogata, tak r\u00f3\u017cnorodna i tak niepodobna do \u017cadnego innego poety, \u017ce w \u017cadnym wypadku nie pokusz\u0119 si\u0119 nawet o rozpocz\u0119cie jej analizy.<\/p>\n\n\n\n
Daj\u0119 tylko mu\u015bni\u0119cie tego z jak bogatym i wci\u0105gaj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142em mamy do czynienia. Twarz pi\u0105ta, most kulturowy. Bo cho\u0107 Kasprowicz kojarzy nam si\u0119 z Tatrami i Polsk\u0105 wsi\u0105 by\u0142 on jednym z najwybitniejszych europejskich intelektualist\u00f3w swoich czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
To oblicze cz\u0142owieka, kt\u00f3ry posiad\u0142 nadludzk\u0105 wr\u0119cz dyscypliny by przyswoi\u0107 polszczy\u017anie fundamenty literatury \u015bwiatowej. Kasprowicz dokona\u0142 gigantycznego wysi\u0142ku t\u0142umacz\u0105c niemal wszystkie dzie\u0142a Williama Shakespeare\u2019a. Dzi\u0119ki jego pracy polski czytelnik m\u00f3g\u0142 obcowa\u0107 z Hamletem czy Makbetem w spos\u00f3b nowoczesny i pe\u0142en pasji.<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opak z Szymborza, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 w biedzie sta\u0142 si\u0119 mistrzem j\u0119zyk\u00f3w. Przek\u0142ada\u0142 z angielskiego, greckiego, \u0142aciny niemieckiego, francuskiego czy norweskiego. To on przybli\u017cy\u0142 Polakom greckie tragedie, Ajschylosa, Eurypidesa, dzie\u0142a Goethego, Schillera.<\/p>\n\n\n\n
T\u0142umaczenia by\u0142y dla niego \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu, ale te\u017c ucieczk\u0105 od \u017cyciowych dramat\u00f3w. Kiedy wali\u0142 si\u0119 jego \u015bwiat osobisty, Kasprowicz ucieka\u0142 w prac\u0119 i zatapia\u0142 si\u0119 w s\u0142owach wielkich mistrz\u00f3w. I w ten spos\u00f3b sta\u0142 si\u0119 mostem mi\u0119dzy kultur\u0105 europejsk\u0105 a odradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 Polsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Twarz sz\u00f3sta. Mieszkaniec Harendy. Na prze\u0142omie wieku 19 i 20 zapanowa\u0142a moda na wyjazdy do Zakopanego.<\/p>\n\n\n\n
Kasprowicz na fali tej mody tak\u017ce pojawi\u0142 si\u0119 na Podhalu. By\u0142o to w roku 1892 kiedy mia\u0142 32 lata. Zapa\u0142a\u0142 tak\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do Tatr, \u017ce od tamtej pory ka\u017cdego lata sp\u0119dza\u0142 tutaj wakacje.<\/p>\n\n\n\n
Chodzi\u0142 w g\u00f3ry, kt\u00f3rego inspirowa\u0142y i o kt\u00f3rych fantastycznie pisa\u0142. Przez ponad 30 lat niemal rokrocznie Jan Kasprowicz przyje\u017cd\u017ca\u0142 na wakacje w swojej ukochane Tatry, zatrzymuj\u0105c si\u0119 w Poroninie. Marzy\u0142 o tym, \u017ceby kiedy\u015b mie\u0107 tu sw\u00f3j w\u0142asny dom.<\/p>\n\n\n\n
I w 1923 roku nadarzy\u0142a si\u0119 znakomita okazja. Dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce jest do kupienia wspania\u0142y nowo wybudowany dom na osiedlu Harenda w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Poroninem a Zakopanem. W grudniu 1923 roku Kasprowicz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z \u017con\u0105 ze Lwowa na Harend\u0119 do zakupionej tu od angielskiej malarki Winnifred Cooper.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3wi\u0142, \u017ce ten dom zafundowa\u0142 mu pewien zaprzyja\u017aniony Anglik, niejaki Shakespeare. M\u00f3wi\u0142 tak dlatego, \u017ce spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy na zakupienie domu otrzyma\u0142 za przet\u0142umaczenie dramat\u00f3w u jama Shakespeare. Wspomnia\u0142am, \u017ce przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Harendy z \u017con\u0105.<\/p>\n\n\n\n
No tak, w 1911 roku Kasprowicz o\u017ceni\u0142 si\u0119 ponownie. Jego wybrank\u0105 zosta\u0142a ponad 30 lat m\u0142odsza, 19-letnia c\u00f3rka carskiego genera\u0142a Maria Bunin. Jaka by\u0142a Maria? Pragn\u0119\u0142a intensywnego \u017cycia wewn\u0119trznego.<\/p>\n\n\n\n
Stworzenia pewnej aury, o kt\u00f3rej my\u015bla\u0142a, \u017ce dokona\u0107 tego mo\u017ce jedynie artysta. Trzecie ma\u0142\u017ce\u0144stwo Kasprowicza w swoich pocz\u0105tkowych latach by\u0142o szcz\u0119\u015bliwe. Poeta bowiem potrafi\u0142 sprosta\u0107 duchowym czy te\u017c intelektualnym oczekiwaniom \u017cony.<\/p>\n\n\n\n
Jednak r\u00f3\u017cnica wieku i temperamentu po czasie da\u0142a o sobie zna\u0107. Maria wywo\u0142a\u0142a skandal obyczajowy, gdy nied\u0142ugo po \u015bmierci m\u0119\u017ca zacz\u0119\u0142a wydawa\u0107 fragmenty swego dziennika, w kt\u00f3rym z wielk\u0105 drobiazgowo\u015bci\u0105 i w spos\u00f3b bardzo otwarty opisywa\u0142a \u017cycie z Kasprowiczem. Niestety poeta zbyt d\u0142ugo nie nacieszy\u0142 si\u0119 wymarzonym domem.<\/p>\n\n\n\n
Zmar\u0142 niespe\u0142na trzy lata po przeprowadzce ze Lwowa w sierpniu 1926 roku. Zosta\u0142 pochowany na starym cmentarzu w Zakopanem, sk\u0105d w 1933 roku trumn\u0119 z jego szcz\u0105tkami przeniesiono do wybudowanego z inicjatywy \u017cony poety mauzoleum. Poeta niejednokrotnie wspomina\u0142 w swoich wierszach, \u017ce chcia\u0142by pozosta\u0107 na zawsze pod Tatrami.<\/p>\n\n\n\n
Tatry wywar\u0142y na tw\u00f3rczo\u015bci Kasprowicza niebagatelny wp\u0142yw. Na Podhalu powsta\u0142a m.in. Ksi\u0119ga Ubogich. W zbiorach naszej biblioteki posiadamy pierwodruk tego tomiku z autografem autora.<\/p>\n\n\n\n
Wiersze wydane w 1916 roku w nak\u0142adzie 3050 egzemplarzy. Numery od 1 do 50 wydrukowano na papierze japo\u0144skim, a doch\u00f3d z ich sprzeda\u017cy przeznaczono dla dzieci poleg\u0142ych polskich \u017co\u0142nierzy. Ka\u017cdy z tych specjalnych egzemplarzy sygnowa\u0142 w\u0142asnor\u0119cznie autor.<\/p>\n\n\n\n
Zajrzyjcie do polony, gdzie znajdziecie Ksi\u0119g\u0119 Ubogich, t\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 z autografem Jana Kasprowicza. Spr\u00f3bujcie przeczyta\u0107, co dok\u0142adnie napisa\u0142 w dedykacji. W Polonie czekaj\u0105 na was r\u00f3wnie\u017c dramaty Williama Szekspira w jego przek\u0142adach.<\/p>\n\n\n\n
Te same, kt\u00f3re postawi\u0142y dom na Harendzie a je\u015bli potrzebujecie obrazu do tej historii zajrzyjcie po materia\u0142y ilustracyjne na blog Biblioteka Vintage. Dzi\u0119kuj\u0119 za wys\u0142uchanie. To by\u0142a Biblioteka Vintage sze\u015b\u0107 twarzy Jana Kasprowicza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Witajcie tu Katarzyna Majchrzak z Biblioteki Vintage. […]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-127324","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":"
Zapraszamy do wys\u0142uchania podcastu Pedagogicznej Biblioteki Wojew\u00f3dzkiej im. Komisji Edukacji Narodowej w Warszawie. Witajcie tu Katarzyna Majchrzak z Biblioteki Vintage. M\u00f3j dzisiejszy bohater by\u0142 dla mnie wyj\u0105tkowo k\u0142opotliwy. By\u0142 jednocze\u015bnie i gwa\u0142towny i bardzo \u0142agodny. I nies\u0142ychanie dobry, wra\u017cliwy i jednocze\u015bnie twardy i zawzi\u0119ty. Bywa\u0142 sk\u0142\u00f3cony z Bogiem i z samym sob\u0105. Zapraszam na 6 twarzy wybitnego poety Jana Kasprowicza. Twarz pierwsza, syn niepi\u015bmiennego Ojca. Tak, Jan Kasprowicz urodzi\u0142 si\u0119 jako syn niepi\u015bmiennego ch\u0142opa we wsi Szymborze, niedaleko Inowroc\u0142awia. Piotr Kasprowicz, ojciec Jana, podpisywa\u0142 si\u0119 pono\u0107 trzema krzy\u017cykami. Rodzina Kasprowicz\u00f3w by\u0142a bardzo uboga. Janek by\u0142 najstarszym z szesna\u015bciorga dzieci, z…<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/127324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127324"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/127324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127328,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/127324\/revisions\/127328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}