{"id":88429,"date":"2024-10-23T09:50:52","date_gmt":"2024-10-23T07:50:52","guid":{"rendered":"https:\/\/pbw.waw.pl\/?page_id=88429"},"modified":"2024-10-23T09:50:56","modified_gmt":"2024-10-23T07:50:56","slug":"maria-grzegorzewska-o-pedagogice-specjalnej-listach-i-przyjazni","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/maria-grzegorzewska-o-pedagogice-specjalnej-listach-i-przyjazni\/","title":{"rendered":"Maria Grzegorzewska \u2013 o pedagogice specjalnej, listach i przyja\u017ani"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzie\u0144 dobry,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">spotykamy si\u0119 w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka jestem bibliotekark\u0105 i mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nasz\u0105 dzisiejsz\u0105 bohaterk\u0105 jest Ikona Pedagogiki Specjalnej, a przy tym urzekaj\u0105ca skromno\u015bci\u0105, dobroci\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 Maria Grzegorzewska. Prawda by\u0142a dla niej warto\u015bci\u0105 fundamentaln\u0105. Przyja\u017a\u0144 by\u0142a jej sposobem \u017cycia \u2013 mia\u0142a wielu przyjaci\u00f3\u0142 w rodzinie, w\u015br\u00f3d znajomych, a nawet przyja\u017ani\u0142a si\u0119 niejako na odleg\u0142o\u015b\u0107 z nieznanymi osobami, kt\u00f3re czyta\u0142y przede wszystkim jej listy a tak\u017ce inne teksty. My\u015bl\u0119, \u017ce to przyjacielskie nastawienie przetrwa\u0142o pr\u00f3b\u0119 czasu i promieniuje na wszystkich, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z dorobku naukowego i do\u015bwiadczenia pedagogicznego Marii Grzegorzewskiej oraz na tych, kt\u00f3rzy poznaj\u0105 histori\u0119 jej \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0119 kr\u00f3tk\u0105 opowie\u015b\u0107 przygotowa\u0142am na podstawie kilku kluczowych ksi\u0105\u017cek m.in. \u201eOcali\u0107 od zapomnienia. Maria Grzegorzewska w relacjach ze wsp\u00f3\u0142czesnymi\u201d; \u201eMarii Grzegorzewskiej listy do przyjaci\u00f3\u0142\u201d \u201eListy do M\u0142odego Nauczyciela\u201d oraz materia\u0142\u00f3w prezentowanych w Wirtualnym Muzeum Marii Grzegorzewskiej. Zach\u0119cam wszystkich do zapoznania si\u0119 z t\u0105 przestrzeni\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 pani\u0105 profesor. W archiwalnych materia\u0142ach dzisiejszej Akademii Pedagogiki Specjalnej mo\u017cna nawet pos\u0142ucha\u0107 wywiadu, kt\u00f3rego Maria Grzegorzewska udzieli\u0142a w 1964 roku z okazji 40-lecia Pa\u0144stwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej. Od roku dwutysi\u0119cznego uczelnia ta nosi nazw\u0119 ju\u017c wspomnian\u0105, czyli Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ale wr\u00f3\u0107my jeszcze do przywo\u0142ania zarysu historii \u017cycia Marii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego podstaw\u0119 stanowi p\u00f3\u0142torastronicowy maszynopis, sporz\u0105dzony po 1955 roku, przechowywany w kopercie z w\u0142asnor\u0119czn\u0105 inskrypcj\u0105 Grzegorzewskiej \u2013 \u201e\u017byciorys i wykaz prac naukowych Marii Grzegorzewskiej\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maria Grzegorzewska urodzi\u0142a si\u0119 18 kwietnia 1887 roku wsi Wo\u0142ucza ko\u0142o Rawy Mazowieckiej. Jej ojcem by\u0142 Adolf Grzegorzewski i Felicja z Bohdanowicz\u00f3w. By\u0142a sz\u00f3stym, najm\u0142odszym dzieckiem w tej rodzinie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ojciec Marii by\u0142 administratorem maj\u0105tk\u00f3w rolnych, matka jako osoba wykszta\u0142cona pracowa\u0142a spo\u0142ecznie, ucz\u0105c i lecz\u0105c okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. Rodzice dbali o wykszta\u0142cenie dzieci. Maria uko\u0144czy\u0142a w Warszawie pensj\u0119, a potem roczny kurs przygotowuj\u0105cy do studi\u00f3w uniwersyteckich. Aby zdoby\u0107 \u015brodki na studia, pracowa\u0142a jako nauczycielka domowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W m\u0142odo\u015bci prze\u017cy\u0142a wspania\u0142\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, mia\u0142a narzeczonego, kt\u00f3ry niestety umar\u0142 nagle, po walce z gru\u017alic\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pisarz Jerzy Zawieyski stworzy\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. \u201eDroga do domu\u201d. Jest to powie\u015b\u0107 wzorowana na historii mi\u0142o\u015bci Marii i jej narzeczonego Czes\u0142awa, kt\u00f3ry nagle zachorowa\u0142 i zmar\u0142. Dzie\u0142o zosta\u0142o opublikowane po raz pierwszy w 1946, a potem jeszcze w 1949 roku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W tej powie\u015bci \u201eMaria zosta\u0142a przedstawiona jako Teresa, a Czes\u0142aw jako Andrzej. Autor zwierza si\u0119, \u017ce zna\u0142 histori\u0119 ich mi\u0142o\u015bci nie od Teresy, tylko od jej brata Stefana, z kt\u00f3rym by\u0142a najbli\u017cej z\u017cyta (by\u0107 mo\u017ce prototypem Stefana by\u0142 brat Marii &#8211; W\u0142adys\u0142aw Grzegorzewski, kt\u00f3ry zna\u0142 Zawieyskiego?)\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wracaj\u0105c do \u015bcie\u017cki edukacyjnej, realizacj\u0105 marze\u0144 o zdobyciu wy\u017cszego wykszta\u0142cenia by\u0142o podj\u0119cie przez Mari\u0119 studi\u00f3w na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Jednak jako cudzoziemka z zaboru rosyjskiego mia\u0142a wiele ogranicze\u0144 co do statusu studentki. W 1913 roku postanowi\u0142a zatem rozpocz\u0105\u0107 studia na Zachodzie Europy. Zosta\u0142a studentk\u0105 powo\u0142anego przez J\u00f3zef\u0119 Jotejko Mi\u0119dzynarodowego Fakultetu Pedologicznego. A pedologia to termin, kt\u00f3ry oznacza nauki ukierunkowane na zdobycie za pomoc\u0105 metod eksperymentalnych wszechstronnej wiedzy o rozwoju dziecka. Profesor J\u00f3zefa Joteyko z czasem sta\u0142a si\u0119 mistrzyni\u0105 i dozgonn\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 Marii Grzegorzewskiej. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce J\u00f3zefa Joteyko by\u0142a pierwsz\u0105 kobiet\u0105 i do tego cudzoziemk\u0105 oraz drug\u0105 po Adamie Mickiewiczu osob\u0105 pochodz\u0105c\u0105 z Polski, kt\u00f3ra przemawia\u0142a w College de France.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wybuch pierwszej wojny \u015bwiatowej spowodowa\u0142, \u017ce Maria wraz z matk\u0105 wyjecha\u0142a do Moskwy, gdzie zosta\u0142a przesiedlona jej siostra Wanda z rodzin\u0105. Nast\u0119pnie przez Petersburg, Finlandi\u0119 i Norwegi\u0119 przedosta\u0142a si\u0119 do J\u00f3zefy Joteyko do Londynu. Joteyko i Grzegorzewska wyjecha\u0142y do Pary\u017ca, gdzie Maria kontynuowa\u0142a studia przerwane przez wojn\u0119. W 1916 roku Maria Grzegorzewska uzyska\u0142a doktorat na paryskiej Sorbonie za rozpraw\u0119: &#8220;Studium na temat rozwoju uczu\u0107 estetycznych &#8211; badania z zakresu estetyki eksperymentalnej przeprowadzone w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 brukselskich&#8221;. W 2012 roku ukaza\u0142o si\u0119 polskie wydanie pracy doktorskiej Grzegorzewskiej przygotowane z okazji 90. Rocznicy powstania Akademii Pedagogiki Specjalnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To w\u0142a\u015bnie w Pary\u017cu nast\u0105pi\u0142 zwrot zainteresowa\u0144 Grzegorzewskiej od wychowania estetycznego ku pedagogice specjalnej. Jak sama pisa\u0142a o tym:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eW czasie moich studi\u00f3w w Pary\u017cu i bezpo\u015brednio po ich uko\u0144czeniu pracowa\u0142am nad wychowaniem estetycznym i zamierza\u0142am dalej zajmowa\u0107 si\u0119 tym zagadnieniem w kraju. Decyzj\u0119 moj\u0105 zmieni\u0142am jednak w pewnej mierze pod wp\u0142ywem bezpo\u015bredniego zetkni\u0119cia si\u0119 w jednym ze szpitali paryskich z r\u00f3\u017cnego rodzaju upo\u015bledzeniami fizycznymi i psychicznymi. Prze\u017cycie by\u0142o wielkie i zdecydowa\u0142o o zwrocie w tym kierunku mojej pracy spo\u0142ecznej po powrocie do kraju. Wprowadzenie w \u017cycie spo\u0142eczne ludzi kalekich r\u00f3\u017cnego rodzaju jako u\u017cytecznych pracownik\u00f3w i wyr\u00f3wnywanie krzywdy spo\u0142ecznej tych jednostek \u2013 stawa\u0142o si\u0119 dla mnie zagadnieniem coraz bardziej pasjonuj\u0105cym.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1919 roku po powrocie do Polski pracowa\u0142a w Ministerstwie Wyzna\u0144 Religijnych i O\u015bwiecenia Publicznego zajmuj\u0105c si\u0119 sprawami szkolnictwa specjalnego. W latach 1922-1967 kierowa\u0142a Pa\u0144stwowym Instytutem Pedagogiki Specjalnej. Oto jak dosz\u0142o do jego powstania. W 1920 roku Grzegorzewska zorganizowa\u0142a p\u00f3\u0142roczny Kurs Pedagogiki Specjalnej. Na prze\u0142omie lat 1921\/1922 przekszta\u0142ci\u0142a go w roczne Seminarium Pedagogiki Specjalnej, a w 1922 seminarium po\u0142\u0105czono z Instytutem Fonetycznym i tak, q telegraficznym skr\u00f3cie, powsta\u0142 Pa\u0144stwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej. Dzi\u015b Akademia Pedagogiki Specjalnej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czas drugiej wojny \u015bwiatowej Maria Grzegorzewska sp\u0119dzi\u0142a na wyt\u0119\u017conej pracy. W 1939 i w 1944 by\u0142a sanitariuszk\u0105. Czynnie uczestniczy\u0142a w dzia\u0142alno\u015bci Armii Krajowej, w tajnym nauczaniu i pomocy \u017bydom. Pracowa\u0142a tak\u017ce w Szkole Specjalnej Nr 177 na Ochocie. W jej mieszkaniu przy ulicy Ursynowskiej spotykali si\u0119 ludzi teatru dzia\u0142aj\u0105cy w Tajnym Instytucie Sztuki Teatralnej. To mieszkanie i bezcenne prace ju\u017c przygotowane do druku przepad\u0142y w czasie po\u017cogi Powstania Warszawskiego. Najgorsza jednak by\u0142a dla niej utrata bliskich os\u00f3b \u2013 dw\u00f3ch braci i wielu zaprzyja\u017anionych nauczycieli, student\u00f3w i innych znajomych. Maria \u2013 jak podaje jej wierna biografka Ewa Tomasik \u2013 sama uciek\u0142a z obozu w Pruszkowie, tu\u0142a\u0142a si\u0119 po znajomych, poszukiwa\u0142a bliskich, przymiera\u0142a g\u0142odem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od razu po og\u0142oszeniu zako\u0144czenia wojny Grzegorzewska podj\u0119\u0142a dzia\u0142ania, kt\u00f3re z sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 przywr\u00f3ceniem do \u017cycia Instytutu Pedagogiki Specjalnej. Jednak czasy stalinowskie spowodowa\u0142y odsuni\u0119cie Grzegorzewskiej od kierowania Instytutem. Dopiero \u201eodwil\u017c\u201d roku 1956 da\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 powrotu do pe\u0142nej dzia\u0142alno\u015bci naukowej i wydawniczej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W 1958 powo\u0142ano dla Marii Grzegorzewskiej Katedr\u0119 Pedagogiki Specjalnej na Uniwersytecie Warszawskim. By\u0142a to pierwsza katedra pedagogiki specjalnej w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grzegorzewskiej przyznawano wiele odznacze\u0144 o randze pa\u0144stwowej, odbiera\u0142a je, cho\u0107 pracowa\u0142a nie dla ich uzyskania. Zawsze na pierwszym miejscu stawia\u0142a inn\u0105 a osob\u0119, nie wiedz\u0119, przywileje czy zaszczyty.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nawet w ostatnim dniu \u017cycia napisa\u0142a kr\u00f3tki list w kt\u00f3rym planowa\u0142a kolejny dzie\u0144 i kolejne spotkanie. Zmar\u0142a z 6 na 7 maja 1967 roku. Zosta\u0142a pochowana w Alei Zas\u0142u\u017conych na warszawskich Pow\u0105zkach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maria Grzegorzewska da\u0142a si\u0119 zapami\u0119ta\u0107 jako mi\u0119dzy innymi autorka \u201eList\u00f3w do M\u0142odego Nauczyciela\u201d, kt\u00f3re s\u0105 uznawane za \u201ekatechizm mi\u0142o\u015bci, prawdy i pi\u0119kna\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Listy jako szczeg\u00f3lna, cho\u0107 jak na tamte czasy powszednia, forma kontaktu z rodzin\u0105, przyjaci\u00f3\u0142mi, nauczycielami, w wykonaniu Marii sta\u0142y si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 form\u0105 blisko\u015bci, czu\u0142o\u015bci, wra\u017cliwo\u015bci na drugiego cz\u0142owieka, jego rozw\u00f3j i dobro.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wydanie List\u00f3w z 1947 rok rozpoczyna dedykacja:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201ePosy\u0142am te listy do Ciebie, Kole\u017canko, i do Ciebie, Kolego, z gor\u0105cym \u017cyczeniem, aby\u015bcie w swojej pracy znale\u017ali rado\u015b\u0107 tworzenia i spok\u00f3j dobrze spe\u0142nianej s\u0142u\u017cby spo\u0142ecznej.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Maria Grzegorzewska w listach podj\u0119\u0142a najwa\u017cniejsze tematy, prezentowa\u0142a przyk\u0142ady r\u00f3\u017cnych osobowo\u015bci nauczycielskich zar\u00f3wno te godne na\u015bladowania, jak i te trudne, nierzadko zasmucaj\u0105ce historie nauczycieli, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w misji nauczycielskiej nie podj\u0119li.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Grzegorzewska by\u0142a otwarta na wszystkich, zar\u00f3wno tych kt\u00f3rzy do pracy nauczycielskiej przyst\u0119powali z zapa\u0142em i pogod\u0105 ducha, tych niezdecydowanych i tych kt\u00f3rzy niejako z przymusu wchodzili do zawodu nauczycielskiego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nieustannie podkre\u015bla\u0142a, \u017ce w \u017cyciu i pracy nauczyciela wa\u017cne s\u0105 nie tyle poziom wykszta\u0142cenia i warunki pracy, ile poczucie \u0142\u0105czno\u015bci z innymi, poczucie odpowiedzialno\u015bci za warto\u015b\u0107 pracy i istotna dla cz\u0142owieka \u017cyczliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dowodem tego mog\u0105 by\u0107 s\u0142owa, kt\u00f3rymi Grzegorzewska zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Czytelnika swoich list\u00f3w, czyli do nauczycielek i nauczycieli, napisa\u0142a wtedy: \u201eGdziekolwiek jeste\u015b obecnie, Kolego, i jakkolwiek rozwija Ci si\u0119 nowa praca, kt\u00f3r\u0105 wybra\u0142e\u015b, jeste\u015b mi bliski, interesujesz mnie, chcia\u0142abym Ci dopom\u00f3c w Twej pracy, wi\u0119cej \u2013 chcia\u0142abym, \u017ceby\u015b pomimo trudno\u015bci i przeszk\u00f3d, jakie zapewne prze\u0142amywa\u0107 musisz, znalaz\u0142 rado\u015b\u0107 \u017cycia a mo\u017ce nawet jego szcz\u0119\u015bcie.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli m\u00f3wimy o \u201eListach do M\u0142odego Nauczyciela\u201d, to od razu zwracamy si\u0119 ku przyja\u017ani jako warto\u015bci piel\u0119gnowanej przez Mari\u0119 Grzegorzewsk\u0105 przez ca\u0142e \u017cycie. W kalendarzu z roku 1963 pod dat\u0105 13 marca zapisa\u0142a: \u201dPrzyja\u017a\u0144 to wielkie s\u0142owo i trzeba dba\u0107 o rang\u0119 tego poj\u0119cia\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jak stwierdzili wsp\u00f3\u0142pracownicy s\u0142ynnej pani Profesor stworzy\u0142a ona swoist\u0105 \u201eteori\u0119 przyja\u017ani\u201d. Przedstawi\u0142a j\u0105 mi\u0119dzy innymi w \u201eListach do M\u0142odego Nauczyciela\u201d, ale te\u017c przyja\u017a\u0144 i \u017cyczliwo\u015b\u0107 by\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 osi\u0105 ca\u0142ego jej \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jej my\u015bl pedagogiczna i g\u0142\u0119boki humanizm s\u0105 nadal aktualne. Uczelnia przez ni\u0105 za\u0142o\u017cona, cieszy si\u0119 prawdziwym zainteresowaniem i wci\u0105\u017c si\u0119 rozwija, kontynuuj\u0105c cele i misj\u0119 swej niezapomnianej za\u0142o\u017cycielki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A na koniec pos\u0142uchajmy buduj\u0105cych i pi\u0119knych s\u0142\u00f3w Marii Grzegorzewskiej ze wspomnianego na pocz\u0105tku wywiadu:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201eJa na przyk\u0142ad jestem bardzo szcz\u0119\u015bliwa, \u017ce posz\u0142am w tym kierunku, bardzo to mi da\u0142o du\u017co zadowolenia \u017cyciowego, du\u017co rado\u015bci w pracy, to jest ci\u0105g\u0142e zadowolenie, bo wsz\u0119dzie si\u0119 widzi efekty. Nawet w takim fragmencie jak nasza praca, w kt\u00f3rym jest zwalczanie wad wymowy, mamy takie pi\u0119kne listy od tych ludzi, kt\u00f3rzy si\u0119 j\u0105kali, kt\u00f3rzy si\u0119 przestali j\u0105ka\u0107 i jak m\u00f3wi\u0105 zacz\u0119li \u017cy\u0107 na nowo. Czy to nie jest rado\u015b\u0107? To jest wielka rado\u015b\u0107&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do us\u0142yszenia w kolejnym odcinku o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dzie\u0144 dobry, spotykamy si\u0119 w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka jestem bibliotekark\u0105 i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":191,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"class_list":["post-88429","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","img-1100-450":"","img-1120-800":"","img-870-440":"","img-850-600":"","img-480-380":"","img-300-225":"","img-540-700":"","img-75-75":"","menu-24x24":"","menu-36x36":"","menu-48x48":"","mailpoet_newsletter_max":""},"post_excerpt_stackable_v2":"<p>Dzie\u0144 dobry, spotykamy si\u0119 w kolejnym odcinku podcastu o zapomnianych i niezapomnianych pedagogach. Nazywam si\u0119 Anna Ca\u0142ka jestem bibliotekark\u0105 i mi\u0142o\u015bniczk\u0105 odkrywania biografii. Nasz\u0105 dzisiejsz\u0105 bohaterk\u0105 jest Ikona Pedagogiki Specjalnej, a przy tym urzekaj\u0105ca skromno\u015bci\u0105, dobroci\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 Maria Grzegorzewska. Prawda by\u0142a dla niej warto\u015bci\u0105 fundamentaln\u0105. Przyja\u017a\u0144 by\u0142a jej sposobem \u017cycia \u2013 mia\u0142a wielu przyjaci\u00f3\u0142 w rodzinie, w\u015br\u00f3d znajomych, a nawet przyja\u017ani\u0142a si\u0119 niejako na odleg\u0142o\u015b\u0107 z nieznanymi osobami, kt\u00f3re czyta\u0142y przede wszystkim jej listy a tak\u017ce inne teksty. My\u015bl\u0119, \u017ce to przyjacielskie nastawienie przetrwa\u0142o pr\u00f3b\u0119 czasu i promieniuje na wszystkich, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z dorobku naukowego i do\u015bwiadczenia pedagogicznego Marii&hellip;<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"Maciej Bidelski","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/author\/mbidelski\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/191"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88429"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88438,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/88429\/revisions\/88438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}