{"id":8984,"date":"2022-06-27T13:08:15","date_gmt":"2022-06-27T11:08:15","guid":{"rendered":"https:\/\/pbw.waw.pl\/?p=8984"},"modified":"2022-06-27T13:08:15","modified_gmt":"2022-06-27T11:08:15","slug":"warszawa-na-przelomie-xix-i-xx-wieku-w-pamietnikach-przygodnego-wydanie-pierwsze-rozszerzone-warszawa-skarpa-warszawska-archiwum-panstwowe-w-warszawie-copyright-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/warszawa-na-przelomie-xix-i-xx-wieku-w-pamietnikach-przygodnego-wydanie-pierwsze-rozszerzone-warszawa-skarpa-warszawska-archiwum-panstwowe-w-warszawie-copyright-2020\/","title":{"rendered":"Warszawa na prze\u0142omie XIX i XX wieku w pami\u0119tnikach Przygodnego. Wydanie pierwsze rozszerzone. Warszawa, Skarpa Warszawska, Archiwum Pa\u0144stwowe w Warszawie, copyright 2020."},"content":{"rendered":"


\n\t\t\t\t\t\t\t\"zamow\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a><\/p>\n

Kim by\u0142 Przygodny? Prawdopodobnie chodzi o dziennikarza i polityka Narodowej Demokracji Zygmunta Wasilewskiego (1865-1948), kt\u00f3ry kilka lat mieszka\u0142 w Warszawie. Zakocha\u0142 si\u0119 w mie\u015bcie. Pod koniec wieku zosta\u0142 redaktorem naczelnym tygodnika \u201eG\u0142os\u201d. W 1901 r. wyjecha\u0142 do Lwowa, gdzie szefowa\u0142 \u201eS\u0142owu Polskiemu\u201d. Tam w\u0142a\u015bnie rok p\u00f3\u017aniej zamie\u015bci\u0142 w dwunastu odcinkach \u201eObrazki<\/b> warszawskie\u201d<\/b>, a w 1903 r. opublikowa\u0142 je w formie ksi\u0105\u017ckowej pt. \u201eWarszawa<\/b> wsp\u00f3\u0142czesna w dwunastu obrazkach\u201d<\/b>.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 opublikowa\u0142o znane wydawnictwo specjalizuj\u0105ce si\u0119 w varsavianach – Skarpa Warszawska we wsp\u00f3\u0142pracy z Archiwum Pa\u0144stwowym w Warszawie. Zas\u0142ug\u0105 Archiwum jest przebogata ikonografia starej Warszawy! W tytule ksi\u0105\u017cki mamy wyraz \u201epami\u0119tniki\u201d, ale nie jest to pami\u0119tnik. Nie jest to te\u017c przewodnik, chocia\u017c pierwsze dwa rozdzia\u0142y mo\u017cna za takowy uzna\u0107. Niezale\u017cnie od k\u0142opot\u00f3w z definicj\u0105 gatunku, pozycj\u0119 t\u0119 czyta si\u0119 z ogromn\u0105 przyjemno\u015bci\u0105!<\/p>\n

Autor podzieli\u0142 tekst – kt\u00f3ry pierwotnie by\u0142 przeznaczony dla mieszka\u0144c\u00f3w Lwowa, raczej nieznaj\u0105cych Warszawy – na 12 rozdzia\u0142\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 od \u201eWidoku miasta\u201d i \u201eRuchu ulicznego\u201d. Wed\u0142ug autora Warszawa jest wielkim, pi\u0119knym, ruchliwym miastem, z kobietami ho\u0142duj\u0105cymi paryskiej modzie, ale miastem zrusyfikowanym. Na ulicznych szyldach widniej\u0105 napisy polskie i rosyjskie (tych ostatnich warszawiacy staraj\u0105 si\u0119 nie zauwa\u017ca\u0107!).<\/p>\n

W mie\u015bcie jest du\u017co cerkwi. Pa\u0142ac Staszica przebudowany i ozdobiony w stylu bizantyjskim \u2013 nie do poznania dla dzisiejszych warszawiak\u00f3w! W Warszawie mieszka du\u017co Rosjan \u2013 administracja, nauczyciele, st\u00f3jkowi. Wygl\u0105da to zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w \u201eLalce\u201d Prusa! Z publikacji dowiadujemy si\u0119 o r\u00f3\u017cnych faktach dotycz\u0105cych infrastruktury, np. w 1894 r. na Krakowskim Przedmie\u015bciu u\u0142o\u017cono drewniany bruk, a w 1896 r. wyasfaltowana zosta\u0142a ulica Mazowiecka.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka jest kopalni\u0105 wiedzy o wielu dziedzinach \u017cycia spo\u0142ecznego: policji, \u017cyciu publicznym, szkolnictwie, \u017cyciu towarzyskim, cenzurze, nauce i literaturze, prasie, \u015bwiecie artystycznym. Nie miejsce tu, \u017ceby pisa\u0107 o wszystkim. Powiedzmy par\u0119 s\u0142\u00f3w o szkole. Oczywi\u015bcie, j\u0119zyk polski jest w niej zakazany, j\u0119zykiem wyk\u0142adowym jest rosyjski. Nauka w zborze rosyjskim nie by\u0142a obowi\u0105zkowa. Szk\u00f3\u0142 jest ma\u0142o, z regu\u0142y s\u0105 prywatne i drogie. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce poziom szkolnictwa w Polsce by\u0142 wy\u017cszy ni\u017c w Rosji, Przygodny stwierdza kr\u00f3tko: Cywilizacja polska w r\u0119kach barbarzy\u0144cy.<\/p>\n

Wiedza o Warszawie prze\u0142omu wiek\u00f3w podana jest bardzo ciekawie. Wida\u0107, \u017ce autor by\u0142 zdolnym dziennikarzem, potrafi\u0142 pisa\u0107 \u0142adnym j\u0119zykiem, bardzo plastycznie, umia\u0142 zaintrygowa\u0107 swych czytelnik\u00f3w.<\/p>\n

Kolejnym plusem publikacji jest bogaty i odpowiednio dobrany materia\u0142 ikonograficzny z zasobu Archiwum Pa\u0144stwowego. Czytelnik z XXI wieku mo\u017ce obejrze\u0107 fotografie ulic i budynk\u00f3w (pa\u0142ace, kamienice, cerkwie, teatry) dawnej Warszawy, reprodukowane strony gazet warszawskich, programy teatralne, zdj\u0119cia artyst\u00f3w, zdj\u0119cia szkolne, zaproszenia na bale i koncerty, humorystyczne rysunki Franciszka Kostrzewskiego.<\/p>\n

Jednym s\u0142owem, dzi\u0119ki tej publikacji przenosimy si\u0119 w czasie i ch\u0142oniemy atmosfer\u0119 Warszawy prze\u0142omu XIX i XX wieku. Zach\u0119cam do lektury!<\/p>\n

Jolanta Przybylska
Wydzia\u0142 Opracowania Zbior\u00f3w Zwartych i Specjalnych<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kim by\u0142 Przygodny? Prawdopodobnie chodzi o dziennikarza i polityka Narodowej Demokracji Zygmunta Wasilewskiego (1865-1948), kt\u00f3ry kilka lat mieszka\u0142 w Warszawie. […]<\/p>\n","protected":false},"author":112,"featured_media":8988,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_oasis_is_in_workflow":0,"_oasis_original":0,"inline_featured_image":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[75,190],"tags":[],"class_list":["post-8984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category---uk"],"acf":[],"featured_image_urls_v2":{"full":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"thumbnail":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-300x192.png",300,192,true],"medium_large":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"large":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"1536x1536":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"2048x2048":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"img-1100-450":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-750x450.png",750,450,true],"img-1120-800":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"img-870-440":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-750x440.png",750,440,true],"img-850-600":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false],"img-480-380":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-480x380.png",480,380,true],"img-300-225":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-300x225.png",300,225,true],"img-540-700":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",540,346,false],"img-75-75":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-75x75.png",75,75,true],"menu-24x24":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-24x15.png",24,15,true],"menu-36x36":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-36x23.png",36,23,true],"menu-48x48":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa-48x31.png",48,31,true],"mailpoet_newsletter_max":["https:\/\/pbw.waw.pl\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2022\/06\/warszawa.png",750,480,false]},"post_excerpt_stackable_v2":"

Kim by\u0142 Przygodny? Prawdopodobnie chodzi o dziennikarza i polityka Narodowej Demokracji Zygmunta Wasilewskiego (1865-1948), kt\u00f3ry kilka lat mieszka\u0142 w Warszawie. Zakocha\u0142 si\u0119 w mie\u015bcie. Pod koniec wieku zosta\u0142 redaktorem naczelnym tygodnika \u201eG\u0142os\u201d. W 1901 r. wyjecha\u0142 do Lwowa, gdzie szefowa\u0142 \u201eS\u0142owu Polskiemu\u201d. Tam w\u0142a\u015bnie rok p\u00f3\u017aniej zamie\u015bci\u0142 w dwunastu odcinkach \u201eObrazki warszawskie\u201d, a w 1903 r. opublikowa\u0142 je w formie ksi\u0105\u017ckowej pt. \u201eWarszawa wsp\u00f3\u0142czesna w dwunastu obrazkach\u201d. Ksi\u0105\u017ck\u0119 opublikowa\u0142o znane wydawnictwo specjalizuj\u0105ce si\u0119 w varsavianach – Skarpa Warszawska we wsp\u00f3\u0142pracy z Archiwum Pa\u0144stwowym w Warszawie. Zas\u0142ug\u0105 Archiwum jest przebogata ikonografia starej Warszawy! W tytule ksi\u0105\u017cki mamy wyraz \u201epami\u0119tniki\u201d, ale nie…<\/p>\n","category_list_v2":"Aktualno\u015bci<\/a>, \u043c\u044b \u0440\u0435\u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0434\u0443\u0435\u043c<\/a>","author_info_v2":{"name":"Martyna Zalewska","url":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/author\/mprzygodzka\/"},"comments_num_v2":"0 \u043a\u043e\u043c\u0435\u043d\u0442\u0430\u0440\u0456\u0432","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/112"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8984\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pbw.waw.pl\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}