Jest to podręcznik akademicki poświęcony problematyce diagnozy w pedagogice i psychologii, ze szczególnym uwzględnieniem funkcjonowania dzieci i młodzieży oraz ich środowiska wychowawczego.
W słowie wstępnym do tego podręcznika prof. Tadeusz Pilch wskazał jego główne zalety: uniwersalność treści z obszaru diagnostyki psychopedagogicznej oraz to, że w trafny sposób dopasowuje warsztat i narzędzia poznania do realiów kulturowych i społecznych badanej rzeczywistości. Jest to szczególnie istotne, ponieważ procesy wychowawcze pozostają ściśle związane ze specyfiką i niepowtarzalnymi warunkami środowiska, w którym funkcjonuje człowiek. Zależność tę wyraźnie ukazują zarówno rozważania teoretyczne przedstawione przez autorki w pierwszej części pracy, jak i szeroko omówione w publikacji rozwiązania metodologiczne.
W książce poruszane są zagadnienia związane między innymi z funkcjonowaniem dziecka i młodzieży, środowiskiem rodzinnym i szkolnym, dojrzałością szkolną, osiągnięciami i niepowodzeniami szkolnymi oraz trudnościami w nauce, takimi jak dysleksja czy dysgrafia. Omawiane są również problemy związane z błędami wychowawczymi, a także wybrane metody i techniki stosowane w procesie diagnozowania, w tym socjometrię.
Ewa Jarosz — polska pedagog i nauczyciel akademicki, profesor nauk społecznych, związana z Uniwersytetem Śląskim, jest specjalistką i autorką publikacji naukowych na temat praw dziecka oraz na temat problemów społeczno-wychowawczych, w latach 2011–2018 była społecznym doradcą Rzecznika Praw Dziecka.
Ewa Wysocka jest pedagogiem i psychologiem, profesorem Uniwersytetu Śląskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują m.in. problematykę młodzieży, teorię wychowania, metodologię nauk społecznych oraz diagnostykę psychopedagogiczną.
