Wyloguj swój mózg to szwedzki bestseller ostatnich dwóch lat. Jego autorem jest Anders Hansen, szwedzki lekarz, specjalista w dziedzinie psychiatrii, w Instytucie Karolinska. W swoich książkach w przystępny sposób tłumaczy najnowsze odkrycia neurobiologii oraz wyjaśnia, jak możemy wykorzystać je w codziennym życiu. Za książkę Wyloguj swój mózg został nagrodzony prestiżową nagrodą The Health Award of the Year.
Jeśli zastanowić się, ile czasu w ciągu dnia poświęcamy na wpatrywanie się w ekran telefonu i laptopa, można dojść do wniosku, że te urządzenia stały się centrum naszego świata. Dla wielu z nas smartfon jest rzeczą, po którą sięgamy, jako pierwszą po obudzeniu i ostatnią, na którą patrzymy przed pójściem spać. Niektórzy zerkają na smartfona kilkukrotnie w ciągu nocy, co znacznie pogarsza jakość snu. W ciągu dnia dotykamy komórki przeszło dwa i pół tysiąca razy i bierzemy ją do rąk średnio co dziesięć minut. W tej chwili na pewno wiecie, gdzie znajduje się wasz telefon, inaczej nie bylibyście w stanie skupić się na czytaniu. Czy o smartfonie i mediach społecznościowych możemy powiedzieć, że są narkotykiem naszych czasów?
W swej książce Anders Hansen, opierając się na wynikach licznych badań oraz na praktyce lekarskiej wyjaśnia, dlaczego tak się dzieje. Jak rozwój technologii i cyfryzacji wpływa na życie współczesnych ludzi? Dlaczego korzystanie z Instagrama uruchamia w mózgu te same obszary co niegdyś polowanie na dzikie zwierzęta? Co się dzieje z naszą pamięcią, kiedy podczas jazdy samochodem zdajemy się wyłącznie na GPS? Na czym polega cyfrowa zazdrość i czy Internet może pozbawić nas empatii? Poszukajcie odpowiedzi na te pytania w książce A. Hansena. Jednakże najważniejszy rozdział, w mojej opinii, to ten w którym omówiono, co urządzenia ekranowe robią z dziećmi i młodzieżą. Pokolenie dwu-, trzylatków przyklejone do smartfonów jeszcze nie dorosło, chociaż pojawiają się już pierwsze badania mówiące o negatywnym, spowalniającym rozwój wpływie na dziecięce mózgi. Badania wykazują, że co czwarte niemowlę, czyli dziecko do pierwszego roku życia w Szwecji korzysta z Internetu – a ponad połowa dwulatków korzysta z niego każdego dnia. Mówimy już o stu procentach, gdy chodzi o dzieci powyżej siódmego roku życia. Wśród jedenastolatków 98% ma swój własny telefon komórkowy. Młodzi użytkownicy potrafią spędzać w sieci 10-12 godzin dziennie. Jeżeli odejmiemy czas na sen i jedzenie co nam zostaje? Oczywiście Szwecja nie jest wyjątkiem i zapewne w Polsce jest podobnie. Psychiatrzy i pediatrzy alarmują, że skutkuje to uzależnieniami, trudnościami w nauce, permanentnym stresem, problemami ze snem, niską samooceną i brakiem pewności siebie. Prowadzi też do większego ryzyka wystąpienia depresji, stanów lękowych bądź innych zaburzeń psychicznych. Przeczytajcie książkę Hansena by dowiedzieć się więcej i dajcie do przeczytania waszym przyjaciołom, którzy mają dzieci.
Nawet twórcy Facebook ’a i Apple’a mówią wprost o zagrożeniach jakie niesie za sobą niekontrolowane użytkowanie technologii. Z jednej strony uzależnili nas od smartfonów i ciągłej potrzeby otrzymywania lajków, z drugiej zaczęli obawiać się skutków tego działania. Były wiceprezes Facebooka twierdzi, że czuje się winny temu, co robią z nami media społecznościowe. Inny były członek zarządu Facebooka twierdzi, że firma wykorzystała lukę w zabezpieczeniach ludzkiej psychiki (urządzenia ekranowe nieustannie stymulują mózg do produkcji dopaminy i endorfiny) i nie mamy pojęcia jaki może mieć to wpływ na rozwijający się mózg dzieci.
Autor podaje nam, na szczęście, przykłady skutecznych porad, jak radzić sobie z zagrożeniami cyfrowego świata i zadbać o swój mózg.
Wyłącz telefon komórkowy na jedną lub dwie godziny w ciągu dnia. Nawet kilka minut ruchu dziennie pozwoli ci zredukować stres i poprawić koncentrację. Wieczorem zmień obraz w telefonie na czarno-biały, ograniczy to wyzwalanie dopaminy i chęć przewijania wiadomości. Nie sprawdzaj maila tuż przed pójściem spać. W mediach społecznościowych staraj się obserwować tylko te osoby, z którymi naprawdę chcesz wchodzić w interakcję. Jakkolwiek niemożliwa wydaje się ucieczka od mediów społecznościowych i życia w trybie online, to wskazany jest swego rodzaju detoks, który pozwoli nam czerpać z nowych technologii w sposób rozsądny, umiarkowany i bezpieczny dla zdrowia.
Katarzyna Majchrzak
Wydział Opracowania Zbiorów Zwartych i Specjalnych.
