Nasze lektury – wiersze Juliana Tuwima dla dzieci

Wystawa plakatowa „Nasze lektury – wiersze Juliana Tuwima dla dzieci” jest propozycją dla nauczycieli do wykorzystania na lekcjach. Julian Tuwim to mistrz słowa, który z równą swobodą tworzył dla najmłodszych, jak i dla dorosłych odbiorców. Jego twórczość obejmuje zarówno pełne humoru
i wyobraźni wiersze dla dzieci, jak i dojrzałą, nierzadko zaangażowaną społecznie oraz politycznie poezję, a także wybitne poematy. Pozostawał uważnym obserwatorem rzeczywistości i nigdy nie był obojętny wobec spraw swojego czasu. Dzięki niezwykłej wrażliwości, przenikliwości i nieprzeciętnemu talentowi stworzył dorobek, który stawia go w gronie najwybitniejszych poetów na trwałe obecnych
w kanonie literatury polskiej. Utwory Juliana Tuwima przedstawione na wystawie powstawały w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, ale publikowane są do dziś. Na pierwszy rzut oka są to znakomite utwory adresowane do najmłodszych czytelników. Ich wartość wykracza jednak daleko poza warstwę dosłowną – kryją wiele znaczeń i zachwycają mistrzowskim wykorzystaniem języka oraz niezwykłym kunsztem poetyckim autora. Wystawa została zaprojektowana jako propozycja edukacyjna.

Grupy docelowe wystawy:

• Nauczyciele szkół podstawowych: materiały mogą służyć jako gotowe pomoce dydaktyczne do wykorzystania w pracy z dziećmi.
• Bibliotekarze i czytelnicy biblioteki: wystawa jest zaproszeniem do odkrywania twórczości Juliana Tuwima.

Plik do wydruku udostępniany jest bezpłatnie.

Prosimy pisać na adres mailowy: wib@pbw.waw.pl lub wypełnić formularz zamówienia.

Zawartość poszczególnych plansz

• Plansza 1

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Podtytuł „Wiersze dla dzieci”.
  • Wiersz „Kotek”.
    (Ten utwór Juliana Tuwima po raz pierwszy ukazał się drukiem
    w 1933 roku na łamach czasopisma dla dzieci „Płomyk” (rok szkolny 1932/1933). Następnie pojawiał się w elementarzach autorstwa Mariana Falskiego od lat trzydziestych XX wieku do dzisiaj, a także w zbiorach wierszy dla dzieci.)
  • Ilustracje przedstawiające koty pijące mleko.
• Plansza 2

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Wiersz „Dwa wiatry”.
    (Ten utwór Juliana Tuwima po raz pierwszy ukazał się drukiem w 1916 roku (jako pierwodruk w prasie), a w 1920 roku został opublikowany w drugim tomiku poetyckim autora zatytułowanym „Sokrates tańczący”. Następnie pojawiał się
    w czytankach i elementarzach autorstwa Mariana Falskiego od lat trzydziestych XX w. do dzisiaj, a także w zbiorach wierszy dla dzieci.)
  • Ilustracje przedstawiające: drzewo ugięte pod wpływem siły wiatru, liście i latawce unoszone w powietrzu przez wiatr, postać uczennicy, której wiatr porwał tornister i parasol oraz niedźwiadek z powiewającym na wietrze szalikiem.
• Plansza 3

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Wiersz „Spóźniony słowik”.
    (Ten utwór Juliana Tuwima po raz pierwszy ukazał się drukiem w 1938 roku na łamach pisma „Wiadomości Literackie”. Następnie pojawiał się od lat trzydziestych XX wieku m.in. w książkach: „Lokomotywa i inne wiersze dla dzieci”, „Wiersze dla dzieci”, „Słoń Trąbalski i inne wiersze dla dzieci”. Publikowany jest nieprzerwanie do dzisiaj.)
  • Ilustracje przedstawiające śpiewające ptaki.
• Plansza 4

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Wiersz „Słoń Trąbalski” (połowa tekstu).
    (Ten utwór Juliana Tuwima po raz pierwszy ukazał się drukiem w 1936 roku w piśmie „Wiadomości Literackie” pod tytułem „O słoniu bez pamięci”. Pierwsze wydanie książkowe ukazało się w 1938 roku w zbiorze wierszy pt. „Słoń Trąbalski” z ilustracjami Janiny Jankowskiej. Publikowany jest nieprzerwanie do dzisiaj.)
  • Ilustracje przedstawiające słonie.
• Plansza 5

Zawartość:

• • Wiersz „Słoń Trąbalski” (kontynuacja tekstu z planszy nr 4).
    (Ten utwór Juliana Tuwima po raz pierwszy ukazał się drukiem w 1936 roku w piśmie „Wiadomości Literackie” pod tytułem „O słoniu bez pamięci”. Pierwsze wydanie książkowe ukazało się w 1938 roku w zbiorze wierszy pt. „Słoń Trąbalski” z ilustracjami Janiny Jankowskiej. Publikowany jest nieprzerwanie do dzisiaj.)
  • Ilustracje przedstawiające słonie.
• Plansza 6

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Wiersz „Figielek”.
    (Ten utwór Juliana Tuwima można znaleźć w zbiorze wierszy z 1938 roku pt. „Słoń Trąbalski” z ilustracjami Janiny Jankowskiej. Publikowany jest nieprzerwanie od lat trzydziestych XX wieku do dzisiaj.)
  • Ilustracje przedstawiające wybrane postacie z wiersza: komary, rak, zając, indyk, kura.
• Plansza 7

Zawartość:

• • Duży napis „Julian Tuwim”.
  • Podtytuł „<<Trudne słówka>> w wierszach”.
  • Wymienione wybrane związki frazeologiczne i archaizmy, które pojawiają się w treści wierszy umieszczonych na planszach 1-6 wystawy:

• dać drapaka — uciec
• figielek — żarcik
• fiknąć koziołka/kozła — zrobić przewrót w przód
• kamrat — towarzysz, przyjaciel
• kowal — rzemieślnik wykuwający przedmioty z żelaza, podkuwający konie
• kuźnia — warsztat kowalski
• miech — używany w kuźni przyrząd pompujący powietrze do ognia, co pozwala osiągnąć jego wyższą temperaturę
• Nil — rzeka w środkowej i północno-wschodniej Afryce
• osowieć — stać się smutnym lub apatycznym (nieczułym na bodźce zewnętrzne)
• plackiem spaść — upaść i się rozpłaszczyć
• przekomarzać się — dogadywać sobie; kłócić się
• raczyć się czymś — pić coś, smakować coś
• rejent (dawniej) — notariusz, prawnik
• rozindyczyć się — zezłościć się
• słaniać się — ledwo stać, ledwo trzymać się na nogach
• ślipie — oczy
• świdrem w górę zakołował — w tym wersie wiatr, lecąc, obraca się wokół własnej osi
• zacietrzewić się — rozgniewać się
• zasępić się — zamyślić się smutno; stać się posępnym, ponurym
• zbaranieć — być zaskoczoną/zaskoczonym, nie wiedzieć, jak się zachować, co powiedzieć

• • Ilustracja przedstawiająca dwa zające.

Źródła:

https://wolnelektury.pl/katalog/autor/julian-tuwim/

https://polona.pl/

https://fbc.pionier.net.pl/

https://pl.wikipedia.org/wiki/

https://www.wikimedia.org/

https://pixabay.com/pl/ – ilustracje do wierszy

Opracowała: Joanna Matoszko